POWIATOWA STRATEGIA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH
Lata 2004 -2010

Skarżysko Kamienna 2004

SPIS TREŚCI:

     WSTĘP......................................................................................................	......       str.	  3

Rozdział I Charakterystyka Powiatu Skarżyskiego ...................................	str.	  5

Rozdział II Diagnoza problemów społecznych Powiatu Skarżyskiego ....        str.      11

	2.1 Ubóstwo ..............................................................................................       str.       14
	2.2. Bezrobocie .........................................................................................       str.       14
	2.3. Bezradność oraz sieroctwo ................................................................        str.       22
	2.4. Niepełnosprawność i długotrwała choroba ........................................       str.       26
	2.5. Alkoholizm .........................................................................................       str.       32
	2.6. Potrzeba ochrony macierzyństwa .......................................................       str.       33
	2.7. Bezdomność .......................................................................................        str.      33
	2.8.Trudności w przystosowaniu się po opuszczeniu zakładu karnego ....        str.      34
	2.9. Narkomania .........................................................................................       str.      35
     2.10. Środki finansowe angażowane na zadnia systemu pomocy 
             społecznej  .........................................................................................        str.       36

 Rozdział III Pomoc społeczna na poziomie powiatu .................................       str.      39
      
           3.1. Podstawy prawne pomocy społecznej.................................................	str.	39
           3.2. Zadania Powiatu z zakresu pomocy społecznej...................................	str.       39
           3.3. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie...............................................	str.	41
            3.4. Instytucje pomocy społecznej ............................................................	str.	42
            3.5. Analiza SWOT – szanse i zagrożenia ................................................       str.        42
            3.6. Analiza SWOT – mocne i słabe strony ..............................................       str.       44 

       Rozdział IV Cele strategiczne i operacyjne ...............................................        str.       45 

       Zakończenie ..................................................................................................        str.       52

      WYKAZ TABEL ...........................................................................................         str.	54
WYKAZ WYKRESÓW ................................................................................	str.	55

WSTĘP

	Zgodnie z art. 19 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 2004r., poz. 593 z późn. zm.) zadaniem własnym powiatu jest opracowanie 
i realizacja powiatowej strategii rozwiązywania problemów społecznych.  
Realizacja zadań postawionych przed pomocą społeczną na poziomie społeczności lokalnej, jak i na poziomie rodziny i jednostki oraz konieczność wypracowania niekonwencjonalnych form pomocy, wymaga systemowego i profesjonalnego diagnozowania problemów społecznych w skali powiatu. Diagnoza problemów społecznych występujących na terenia Powiatu Skarżyskiego sporządzona została w oparciu o dane będące w dyspozycji Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Skarżysku – Kamiennej oraz Ośrodków Pomocy Społecznej działających na terenie powiatu, danych uzyskanych z Powiatowego Urzędu Pracy, Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego w Kielcach, instytucji i organizacji współpracujących z Powiatowym Centrum.
	W oparciu o diagnozę została opracowana strategia rozwiązywania problemów społecznych na najbliższe lata, której celem jest rozwinięcie działań oraz założeń realizowanych w sferze pomocy społecznej od 1990 roku w gminach i od 1999 roku 
w powiatach. Dziś można bowiem stwierdzić, że uczestniczymy w przejściu od modelu pomocy społecznej, którego zasadniczą funkcją było udzielanie przede wszystkim wsparcia finansowego, do modelu nastawionego na wzmocnienie postaw aktywnych oraz wspieranie osób i rodzin zgłaszających się o pomoc w rozwiązywaniu problemów. Zawdzięczamy to rozwojowi różnego rodzaju usług dla różnych grup beneficjentów, poradnictwa prawnego, psychologicznego, terapii i wyspecjalizowanej pracy socjalnej. Praca socjalna stanowi istotny element pomocy społecznej w dobie pogłębiającego się deficytu nie tylko finansowego, ale również aksjologicznego - to właśnie ta forma profesjonalnej aktywności służb społecznych nabiera szczególnego znaczenia. Efektywność podejmowanych działań pomocowych uzależniona jest w dużej mierze od świadomości skutków, jakie wywołują zarówno 
w krótkiej, jak i w dłuższej perspektywie, w skali jednostki, społeczności lokalnej 
i ponadlokalnej. Pomoc społeczna, polegająca na redystrybucji dochodu narodowego, której celem jest  wsparcie finansowe obywateli znajdujących się poniżej minimum socjalnego, jako forma doraźna, wydaje się skuteczna. Jednak w szerszym wymiarze powoduje ona wytwarzanie postaw roszczeniowych, a niekiedy bierności u osób korzystających z tego typu pomocy. Praca socjalna może i powinna się więc jawić jako alternatywa w sferze rozwiązań operacyjnych. 
	Systemowe podejście do rodziny powoduje, że dysfunkcje mające w niej miejsce nie są traktowane jako izolowane zjawiska dotyczące pojedynczych osób. Stąd, pomimo wielu różnych form pomocy skierowanych bezpośrednio na jednostkę, podejmowana powinna być praca z całą rodziną, gdyż zmiany w jej funkcjonowaniu stanowią szansę na to, że następne pokolenie  nie zasili szeregów beneficjentów pomocy społecznej.
Strategia rozwiązywania problemów społecznych zorientowana jest przede wszystkim na  rozszerzenie  i  pogłębienie  form  pracy  socjalnej,  współpracę  z  różnymi  instytucjami i  organizacjami  pozarządowymi  zajmującymi  się  pomocą  społeczną  na terenie Powiatu Skarżyskiego oraz instytucjami  działającymi  w  szerszym  obszarze  polityki  społecznej takimi  jak:  oświata,  służba zdrowia, sądownictwo.
Potencjałem dającym gwarancję poprawnej realizacji założeń strategii jest kadra pomocy społecznej. Jej kwalifikacje, predyspozycje, doświadczenie oraz umiejscowienie 
pracy w terenie posłużyło właściwej diagnozie i stanowi podstawę skutecznych rozwiązań istniejących trudności.

                     

ROZDZIAŁ I  
Charakterystyka Powiatu Skarżyskiego

Powiat  Skarżyski jest jednym z 13 powiatów województwa świętokrzyskiego. Stolicą Powiatu jest miasto Skarżysko - Kamienna. W skład Powiatu Skarżyskiego wchodzi 5 gmin: Skarżysko – Kamienna, Skarżysko – Kościelne, Bliżyn, Suchedniów i Łączna. Gminy te różnią się liczebnością mieszkańców a co za tym idzie liczbą instytucji i organizacji, poprzez które realizowana jest opieka społeczna. 
Położony jest w jego północnej części, na pograniczu z województwem mazowieckim. Usytuowany jest na obrzeżach Gór Świętokrzyskich, w dolinie rzeki Kamienna i jej dopływów. Obecnie zajmuje powierzchnię 395 km2. W okresie 5 lat istnienia powiatu jego powierzchnia zmieniała się trzykrotnie, wskutek przyłączenia sołectw z innych powiatów. W okresie przyjętym do analizy tj. latach 2002 – 2003 Powiat Skarżyski liczył odpowiednio (według stanu na 31.12.)  - 80 794 i  80 384  mieszkańców. Gęstość zaludnienia wynosiła  183,3 – w 2002 roku i 212,7 – w 2003 roku, osób na 1 km2.

Tabela nr 1 Powierzchnia i ludność Powiatu Skarżyskiego w latach 2002 - 2003

Wyszczególnienie	2002	2003	
Powierzchnia	378	378	
Liczba ludności	80794	80502	

Tabela nr 2 Powierzchnia, ludność i gęstość zaludnienia w Powiecie Skarżyskim w 2002r. 

Wyszczególnienie	Powierzchnia w km2	Ludność	Ludność na 1 km2	
Powiat Skarżyski	378	80794	213,8	
Skarżysko – Kamienna	64	50314	786,2	
Suchedniów	75	11046	147,3	
Bliżyn 	141	8684	61,6	
Łączna	62	5222	84,2	
Skarżysko – Kościelna	36	5528	153,5	

Struktura wiekowa  ludności  Powiatu podlega w ostatnich latach niewielkim, ale stałym zmianom w kierunku malejącej liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym oraz stale rosnącą grupą ludności w wieku produkcyjnym. Jest to tendencja związana z wchodzeniem pokolenia wyżu demograficznego lat 80-tych w wiek dorosły. Tendencja ta ma znaczący wpływ na kształtowanie się wielu zjawisk demograficznych i ekonomicznych w regionie, 
a w szczególności na poziom stale rosnącego bezrobocia oraz ilości uczniów i absolwentów szkół na różnym poziomie kształcenia.  
Struktura wiekowa ludności w 2002 roku kształtowała się następująco:
-	ludność w wieku przedprodukcyjnym  - 16852 osób, w tym 8122 kobiety;
-	ludność w wieku produkcyjnym  - 49657 osób, w tym 24192 kobiety;
-	ludność w wieku poprodukcyjnym  - 14285 osób, w tym 9694 kobiety. 
W sferze społecznej zauważalne są takie negatywne zjawiska jak: spadek urodzeń, spadek przyrostu naturalnego, spadek udziału młodzieży w strukturze wiekowej, proces starzenia się społeczeństwa.  W roku 2002 urodzenia kształtowały się na poziomie 628, zgony 801, przyrost naturalny –173, współczynnik zaś dynamiki demograficznej wynosił 0,78.
W 2002 roku ogółem na terenie Powiatu zamieszkiwało 17364 rodziny z dziećmi do lat 24 pozostających na utrzymaniu w gospodarstwie domowym, zaś 5067 to rodziny bez dzieci do lat 24 na utrzymaniu. Poniższe zestawienie – tabela nr 3 obrazuje liczbę rodzin z dziećmi 
w gospodarstwach domowych z uwzględnieniem poszczególnych gmin. 

Tabela nr 3 Rodziny z dziećmi w gospodarstwach domowych według liczby dzieci do lat 24                     pozostających na utrzymaniu w poszczególnych gminach Powiatu Skarżyskiego 
                   w roku 2002

Wyszczególnienie	

Ogółem	

Rodziny bez dzieci do lat 24 na utrzymaniu	Rodziny według liczby dzieci do lat 24 pozostających na utrzymaniu	Liczba dzieci do lat 24 pozostających na utrzymaniu	Liczba dzieci w rodzinie ogółem	Przeciętna liczba dzieci do lat 24 na utrzymaniu	
			razem	1	2	3	4	5 i więcej				
								rodziny	dzieci				
Powiat Skarżyski	17364	4378	12986	6308	4845	1390	307	136	760	22156	29233	1,71	
Skarżysko-Kamienna	10982	2833	8149	4257	2992	708	142	50	279	13212	17660	1,62	
Bliżyn	1844	491	1353	563	504	193	61	32	174	2568	3371	1,90	
Łączna	1054	207	847	310	330	144	42	21	119	1689	2075	1,99	
Skarżysko- Kościelne	1142	266	876	346	367	127	22	14	77	1626	2092	1,86	
Suchedniów
w tym: 
miasto
wieś	2342	581	1761	832	652	218	40	19	111	3061	4035	1,74	
	1942	478	1464	703	536	182	28	15	88	2521	3322	1,72	
	400	103	297	129	116	36	12	4	23	540	713	1,82	

W Powiecie Skarżyskim według stanu na dzień 31.12.2003 roku funkcjonowały następujące placówki oświatowe: szkoły podstawowe - 31, gimnazja – 14, szkoły ponadgimnazjalne - 56. Łącznie w omawianym okresie było ponad 15000 uczniów. Największa liczba młodzieży kształci się w szkołach, które zapewniają możliwość dalszej nauki na studiach wyższych. I tak w 2002 roku liczba absolwentów poszczególnych typów szkół kształtowała się następująco:  

Wykres nr 1 Liczba absolwentów w Powiecie Skarżyskim szkół ponadgimnazjalnych 
                    w roku 2002

Powiat jako organ prowadzący nadzoruje następujące placówki oświatowe:
1.	I Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego 
2.	II Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza
3.	III Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica
4.	Techniczne Zakłady Naukowe im. Partyzantów Ziemi Kieleckiej
5.	Zespół Szkół Budowlanych 
6.	Zespół Szkół zawodowych Nr 1 im. Bohaterów Września 1939r.
7.	Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 3
8.	Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 4
9.	Zespół Szkół Ekonomicznych im. Mikołaja Kopernika
10.	Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza]
11.	Centrum Kształcenia Praktycznego
12.	Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy nr 1 im. Janusza Korczaka
13.	Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy nr 2
14.	Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy w Suchedniowie
15.	Zespół Placówek dla Niepełnosprawnych Ruchowo
16.	Bursa Szkolna
17.	Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna
Liczbę uczniów w poszczególnych szkołach typu niepublicznego i publicznego  ilustrują poniższe zestawienia - tabela nr 4 i 5 

Tabela nr 4 Liczba uczniów w szkołach niepublicznych w latach 2002-2003

Wyszczególnienie	2002	2003	
Zakład Doskonalenia Zawodowego	197	94	
Towarzystwo Wiedzy Powszechnej	145	101	
LUMEN sp. z o.o 	63	48	
Ośrodek Kształcenia Ogólnego i Zawodowego „AGA”	26	8	
Prywatne Liceum Ogólnokształcące ul. Ekonomii 7	38	31	
Kieleckie Centrum Kształcenia „Budowlanka”	75	67	
Centrum Kształcenia Zawodowego	-	181	
OGÓŁEM	544	530	

Tabela nr 5 Liczba uczniów w szkołach ponadgimnazjalnych publicznych w latach 2002-2003

Wyszczególnienie	2002	2003	
I Liceum Ogólnokształcące 	780	726	
II Liceum Ogólnokształcące	582	610	
III Liceum Ogólnokształcące	645	625	
Techniczne Zakłady Naukowe	885	840	
Zespół Szkół Budowlanych	495	439	
Zespół Szkół Ekonomicznych	426	510	
Zespół Szkół Ponadgomnazjalnych Nr 3	668	681	
Zespół Szkół Ponadgomnazjalnych Nr 4	438	423	
Zespół Szkół Zawodowych Nr 1	572	535	
Zespół Szkół w Suchedniowie	431	355	
Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy Nr 1	229	220	
Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy Nr 2	78	76	
Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy 
w Suchedniowie	56	75	
Zespół Placówek Specjalnych dla Niepełnosprawnych Ruchowo	83	101	
Centrum Kształcenia Praktycznego	640	645	
Bursa Szkolna	103	70	
OGÓŁEM	21478	19073	

Ponadto na terenie Powiatu funkcjonowało 30 placówek wychowania przedszkolnego, 
w których znajdowało się 69 oddziałów i opieką objętych było 1441 dzieci. Miasto Skarżysko– Kamienna w swoich zasobach posiada oddział żłobkowy, w którym opieką objętych było w analizowanym okresie 15 dzieci. 
Na terenie Powiatu funkcjonuje jedna placówka opiekuńczo-wychowawcza, która 
w sposób kompleksowy świadczy usługi opiekuńczo-wychowawcze. W skład placówki wchodzi: placówka socjalizacyjna, ognisko wychowawcze, mieszkania chronione, hostel dla nieletnich ofiar przemocy z opiekunem.
	Całodobową opiekę i pielęgnację wymagającym tego osobom dorosłym, zapewnia        dom pomocy społecznej w Skarżysku – Kamiennej, który jest domem pobytu stałego,  przeznaczonym dla osób przewlekle psychicznie chorych z miejscami dla osób przewlekle somatycznie chorych. Posiada 57 miejsc stacjonarnych, w tym:
38 – dla osób przewlekle psychicznie chorych (kobiety),
19 – dla osób przewlekle somatycznie chorych (kobiety i mężczyźni).
	Opiekę zdrowotna nad mieszkańcami Powiatu Skarżyskiego sprawują następujące samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej:
1.	Zespół Opieki Zdrowotnej z siedzibą w Skarżysku – Kamiennej, przy ulicy Szpitalnej 1 
z zakresu specjalistyki ambulatoryjnej i lecznictwa szpitalnego;
2.	Międzyzakładowy Ośrodek Medycyny Pracy ul. Ekonomii 4 – z zakresu medycyny pracy, opieki podstawowej i specjalistycznej ambulatoryjnej;
3.	 Obwód Lecznictwa Kolejowego, ul. Sokola 50, z zakresu opieki podstawowej, medycyny pracy i specjalistyki ambulatoryjnej;
4.	Zakłady Opieki Zdrowotnej w gminach, sprawujące opiekę podstawową nad swoimi mieszkańcami – „Przychodnie Miejskie” w Skarżysku – Kamiennej, SP ZOZ w Bliżynie, Suchedniowie, Łącznej i Skarżysku – Kościelnym;
5.	Oddział Skarżyski Świętokrzyskiego Centrum Ratownictwa Medycznego i Transportu Sanitarnego – opieka doraźna i stany zagrożenia życia.

	

ROZDZIAŁ II  
Diagnoza problemów społecznych Powiatu Skarżyskiego

Poziom życiowy członków społeczeństwa może być chroniony za pomocą działań 
o różnym charakterze. Zasada opiekuńcza odnosi się z reguły do tych osób, które nie mają uprawnień ubezpieczeniowych czy zaopatrzeniowych, a znajdują się w sytuacji wymagającej pomocy. Pomoc ta może być udzielana ze środków budżetowych państwa, samorządów, organizacji społecznych oraz ofiarności społecznej.  W tym przypadku decyduje aktualna sytuacja materialna osoby ubiegającej się o pomoc. Zasada opiekuńczości właściwa jest pomocy społecznej, która jest instrumentem polityki społecznej państwa. Ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zadaniem pomocy społecznej na poziomie lokalnym jest współtworzenie godziwych warunków egzystencji i pracy dla grup charakteryzujących się ubóstwem i dotkniętych wszelkiego rodzaju dysfunkcjonalnością, np. niepełnosprawnością, długotrwałą chorobą, bezrobociem, alkoholizmem lub narkomanią. Podstawowym jej celem – obok zapewnienia im doraźnej pomocy – jest doprowadzenie, jeśli to tylko możliwe, do samodzielności życiowej osób i rodzin – do sytuacji, w której nie będą one wymagały zewnętrznego wsparcia.  
Z roku na rok na opiekę społeczną wydatkowanych jest coraz więcej środków 
z budżetów gminnych. Coraz częściej mamy do czynienia z rodzinami żyjącymi na poziomie minimum socjalnego lub poniżej tego minimum. Pomoc społeczna stanowi znaczne obciążeniem budżetów gminnych. Świadczy o tym wzrastająca liczba przyznawanej pomocy społecznej.
Brak dachu nad głową, niemożność podjęcia pracy, niepełnosprawność, niedostatek środków do życia, osamotnienie, uzależnienie od alkoholu, przemoc w rodzinie, zagubienie 
w świecie – to zaledwie kilka przykładów problemów z codziennego życia mieszkańców powiatu skarżyskiego. Problemy te  swoim zasięgiem obejmują coraz większą grupę ludzi 
i coraz młodsze osoby. Zmuszają one część  społeczności do szukania różnych form  pomocy,  w  tym  i  korzystania z  usług świadczonych przez ośrodki pomocy społecznej.  Liczba  rodzin  korzystających z systemu pomocy społecznej w poszczególnych gminach powiatu, 
w latach 2002 - 2003 kształtowała się następująco:

Tabela nr 6 Liczba i typ rodzin objętych pomocą ze strony ośrodków pomocy społecznej 
                   w poszczególnych gminach w latach 2002-2003

         Gmina 

Wyszczególnienie 	Skarżysko – Kamienna	Skarżysko - Kościelne	Suchedniów	Bliżyn	Łączna	
	Liczba rodzin	
	
2002	
2003	
2002	
2003	
2002	
2003	
2002	
2003	
2002	
2003	
Rodziny ogółem	2940	2847	386	436	1216	1016	723	858	568	473	
O liczbie dzieci
1	
300	
470	
70	
102	
101	
51	
212	
182	
49	
93	
2	730	482	80	56	80	70	331	202	53	123	
3	630	308	48	83	358	218	115	180	59	120	
4 i więcej	193	184	35	195	677	677	-	-	48	41	
Rodziny niepełne ogółem	510	500	32	48	98	92	-	25	18	22	
O liczbie dzieci
1	
166	
190	
12	
13	
46	
40	
-	
3	
3	
4	
2	260	205	11	17	22	22	-	8	7	7	
3	67	70	5	14	25	25	-	-	5	6	
4 i więcej	17	35	4	4	5	5	-	13	3	5	
Rodziny emerytów i rencistów ogółem	700	560	115	166	64	68	32	6	12	21	
O liczbie dzieci
1	
300	
193	
35	
62	
5	
6	
8	
4	
1	
11	
2	190	150	38	44	18	20	24	2	5	4	
3	112	110	16	25	20	21	-	-	3	3	
4 i więcej	98	107	26	35	8	9	-	-	3	3	
Małżeństwa bezdzietne ogółem	X	X	X	X	5	7	4	5	3	3	
Osoby samotnie gospodarujące ogółem 	X	X	X	X	54	51	65	68	30	30	
X – brak danych

             Z powyższego zestawienia wynika, iż w latach 2002 – 2003 w powiecie skarżyskim 
z pomocy ośrodków pomocy społecznej korzystało odpowiednio 5833 i 5630 rodzin. Wzrost beneficjentów w stosunku do roku 2002 odnotowano w gminie Bliżyn – z 723 rodzin w 2002 r. do 858 rodzin w 2003r. i gminie  Skarżysko – Kościelne – z 386 rodzin w 2002 r. do 436 rodzin w 2003r. W pozostałych gminach w roku 2003 odnotowano spadek liczby korzystających rodzin z systemu pomocy ośrodków pomocy społecznej. Rozpatrując zatem korzystających z pomocy społecznej rodzin w szerokim spektrum działań jakie oferowane są przez instytucje pomocy społecznej, tj. wsparcie finansowe, świadczeniach w naturze, usługi, praca socjalna oraz specjalistyczne poradnictwo, dostrzegamy, że nie poszerzył się w omawianym okresie krąg osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej. 
	Poziom zaspakajania potrzeb mieszkańców Powiatu Skarżyskiego determinowany jest przez różne zjawiska. Poniższe zestawienie obrazuje powody ubiegania się o świadczenia 
z pomocy społecznej w poszczególnych gminach.

Tabela Nr 7 Powody ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej na terenie Powiatu                             Skarżyskiego w latach 2002-2003

Gmina

Wyszczególnienie	Skarżysko – Kamienna	Skarżysko – Kościelne	Suchedniów	Bliżyn	Łączna	
	Liczba rodzin	
	2002	2003	2002	2003	2002	2003	2002	2003	2002	2003	
Ubóstwo	1000	1300	27	29	498	568	-	158	63	96	
Sieroctwo	-	-	-	-	-	-	-	-	_	_	
Bezdomność	8	18	-	1	1	1	-	-	_	1	
Ochrona macierzyństwa	112	126	26	22	30	30	31	48	33	26	
Bezrobocie	1500	1606	194	236	420	509	418	157	177	90	
Niepełnosprawność	451	480	41	42	125	119	178	167	72	63	
Długotrwała choroba	220	252	62	49	92	88	28	46	51	26	
Bezradność	80	112	58	39	451	351	4	40	46	124	
Rodziny niepełne	62	80	9	8	50	50	-	25	17	22	
Rodziny wielodzietne	18	32	24	27	45	45	4	24	29	102	
Alkoholizm	430	238	59	66	79	65	38	20	46	96	
Narkomania	7	5	-	-	-	-	-	-	_	_	
Trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego	34	25	3	1	2	1	8	-	_	2	
Klęska żywiołowa	-	-	-	-	3	3	-	-	_	_	

Specyfiką działalności systemu pomocy społecznej jest różnorodność kategorii osób korzystających z pomocy społecznej. Dominującymi problemami z którymi nie radzą sobie mieszkańcy powiatu są: bezrobocie, ubóstwo, długotrwała choroba, niepełnosprawność, alkoholizm, bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych oraz w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Z pomocy korzystają także osoby mające trudności w integracji ze środowiskiem: zwolnione z zakładu karnego, opuszczające placówki socjalizacyjne, resocjalizacyjne, specjalne ośrodki szkolno – wychowawcze czy osoby z nadanym statusem uchodźcy, powodem  przyznania  pomocy  bywa  także  alkoholizm,  potrzeba  ochrony  macierzyństwa, bezdomność, sieroctwo i narkomania.

2.1. Ubóstwo

Ubóstwo  określa  się  jako  stan,  w  którym  jednostce  czy  grupie  społecznej brakuje środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb, uznawanych w danej społeczności za   niezbędne.   Pod   pojęciem   „podstawowe   potrzeby”   kryją   się,   poza   wyżywieniem, którego   niezbędności   nikt   nie   kwestionuje,   takie   potrzeby   jak:   ubranie, mieszkanie, zachowanie zdrowia, uzyskanie wykształcenia, zaspokojenie sfer intelektualnych.
Ubóstwo   jest   głównym   powodem   przyznawania   pomocy   przez  ośrodki pomocy społecznej na terenie Powiatu Skarżyskiego. Z uzyskanych danych wynika, że na obszarze powiatu istnieją trzy wyróżniające się pod tym względem obszary biedy: w rejonach: Skarżysko – Kamienna, Suchedniów i Łączna. Wyraźne zarysowanie się obszarów biedy spowodowane jest, wciąż rosnącą stopą bezrobocia na wspomnianym terenie. 

 2.2. Bezrobocie
Bezrobocie w Powiecie Skarżyskim jest zjawiskiem, które dotyka szerokie kręgi społeczne. Straty i skutki społeczne, które powoduje, są trudne do oszacowania. Pojawia się na  niepokojącą  skalę  degradacja  dużych  grup  społecznych  i  to  nie  tylko  bezrobotnych, ale  także  ich  rodzin.  Brak  pracy,  przejście  na  zasiłek,  z  kolei  jego  utrata  i  ostatecznie korzystanie z pomocy społecznej - prowadzi do ubóstwa ze wszystkimi tego konsekwencjami. Liczba osób bezrobotnych w poszczególnych gminach Powiatu w latach 2002 i 2003 przedstawiała się następująco:

Tabela Nr 8 Bezrobotni  według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu Skarżyska –                     Kamiennej ( stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003r.)

                                        Rok 2002	Rok 2003	

Wyszczególnienie	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	
Wiek	15-17 lat	0	0,00	0	0	0,00	0	
	18-24	1437	23,99	686	1234	20,54	573	
	25-34	1596	26,64	828	1657	27,58	810	
	45-44	1403	23,42	778	1391	23,15	775	
	45-54	1381	23,06	665	1525	25,38	690	
	55-59	147	2,45	50	175	2,91	60	
	60-64 lata	26	0,43		27	0,45		
Wykształcenie	Wyższe	445	7,43	260	444	7,39	254	
	Policealne i średnie zawodowe	1836	30,65	960	1819	30,27	887	
	Średnie ogólno-kształcące	520	8,68	187	532	8,85	394	
	Zasadnicze zawodowe	2047	34,17	855	2017	33,57	832	
	Podstawowe i niepełne podstawowe	1142	19,07	345	1197	19,92	541	
Staż pracy	Od 1 roku	725	12,10	328	652	10,85	320	
	1-5 lat 	1096	18,30	512	1100	18,31	488	
	5-10 lat	753	12,57	379	802	13,35	391	
	10-20 lat	1087	18,15	612	1090	18,14	622	
	20-30 lat	786	13,12	392	855	14,23	400	
	30 lat i więcej	68	1,14	6	82	1,36	8	
	Bez stażu	1475	24,62	724	1428	23,76	679	
  
•	według stanu na dzień 31.12.2002 rok liczba bezrobotnych w Skarżysku  - Kamiennej wynosiła ogółem 5990 osób 
      -    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 57,98%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     18,51%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 3007;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 90;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 292 (w tym: szkół wyższych - 87, liceów ogólnokształcących - 34, policealnych średnich szkół zawodowych – 129, zasadniczych szkół zawodowych – 39)
•	według stanu na dzień 31.12.2003 rok liczba bezrobotnych wynosiła ogółem 6009 osób 
-    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 57,81%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     17,34%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 2908;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 111;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 228 (w tym: szkół wyższych - 68, liceów ogólnokształcących - 41, policealnych średnich szkół zawodowych – 88, zasadniczych szkół zawodowych – 27)

Tabela Nr 9 Bezrobotni  według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu Skarżysko –                     Kościelne ( stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003r.)

                                              Rok 2002	Rok 2003	

Wyszczególnienie	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	
Wiek	15-17 lat	0	0,00	0	0	0,00	0	
	18-24	189	25,00	98	194	24,81	99	
	25-34	212	28,04	99	211	26,98	101	
	45-44	206	27,25	90	194	24,81	88	
	45-54	134	17,72	60	167	21,36	71	
	55-59	14	1,85	2	16	2,05	4	
	60-64 lata	1	0,13		0	0,00		
Wykształcenie	Wyższe	23	3,04	15	26	3,32	19	
	Policealne i średnie zawodowe	180	23,81	101	193	24,68	102	
	Średnie ogólno-kształcące	35	4,63	30	44	5,63	33	
	Zasadnicze zawodowe	327	43,25	131	334	42,71	137	
	Podstawowe i niepełne podstawowe	191	25,26	72	185	23,66	72	
Staż pracy	Od 1 roku	102	13,49	45	103	13,17	42	
	1-5 lat 	140	18,52	52	152	19,44	65	
	5-10 lat	116	15,34	52	101	12,92	47	
	10-20 lat	138	18,25	64	145	18,54	76	
	20-30 lat	85	11,24	36	103	13,17	37	
	30 lat i więcej	9	1,19	3	14	1,79	2	
	Bez stażu	166	21,96	97	164	20,97	94	

•	według stanu na dzień 31.12.2002 rok liczba bezrobotnych w Skarżysku – Kościelnym wynosiła ogółem 756 osób 
      -    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 7,32%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     14,95%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 349;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 6;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 33 (w tym: szkół wyższych - 7, liceów ogólnokształcących - 3, policealnych średnich szkół zawodowych – 14, zasadniczych szkół zawodowych – 8)
•	według stanu na dzień 31.12.2003 rok liczba bezrobotnych wynosiła ogółem 782 osób 
-    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 7,52%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     17,77%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 363;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 11;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 36 (w tym: szkół wyższych - 8, liceów ogólnokształcących - 7, policealnych średnich szkół zawodowych – 16, zasadniczych szkół zawodowych – 5)

Tabela Nr 10 Bezrobotni  według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu miasta i  gminy                     Suchedniów (stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003r.)

                                           Rok 2002	Rok 2003	

Wyszczególnienie	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	
Wiek	15-17 lat	0	0,00	0	0	0,00	0	
	18-24	314	21,81	153	290	19,70	141	
	25-34	408	28,33	218	424	28,80	224	
	45-44	358	24,86	199	370	25,14	200	
	45-54	321	22,29	140	322	22,55	144	
	55-59	37	2,57	14	52	3,53	20	
	60-64 lata	2	0,14		4	0,27		
Wykształcenie	Wyższe	73	5,07	45	80	5,43	49	
	Policealne i średnie zawodowe	451	31,32	233	442	30,03 	223	
	Średnie ogólno-kształcące	100	6,94	82	110	7,47	96	
	Zasadnicze zawodowe	577	40,07	247	598	40,63	253	
	Podstawowe i niepełne podstawowe	239	16,60	117	242	16,44	108	
Staż pracy	Od 1 roku	189	13,13	105	165	11,21	85	
	1-5 lat 	269	19,68	131	267	18,14	132	
	5-10 lat	185	12,85	96	216	14,67	111	
	10-20 lat	255	17,71	139	251	17,05	134	
	20-30 lat	197	13,68	77	213	14,47	80	
	30 lat i więcej	24	1,67	1	26	1,77	2	
	bez stażu	321	22,29	175	334	22,69	185	

•	według stanu na dzień 31.12.2002 rok liczba bezrobotnych w mieście i gminie Suchedniów wynosiła ogółem 1440 osób 
      -    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 13,94%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     16,74%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 724;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 15;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 58 (w tym: szkół wyższych - 17, liceów ogólnokształcących - 3, policealnych średnich szkół zawodowych – 27, zasadniczych szkół zawodowych – 11)
•	według stanu na dzień 31.12.2003 rok liczba bezrobotnych wynosiła ogółem 231 osób 
-    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 14,16%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     15,69%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 729;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 15;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 59 (w tym: szkół wyższych - 17, liceów ogólnokształcących - 11, policealnych średnich szkół zawodowych – 24, zasadniczych szkół zawodowych – 7)

•	według stanu na dzień 31.12.2002 rok liczba bezrobotnych w gminie Łączna wynosiła ogółem 603 osoby 
      -    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 5,84%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     17,41%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 277;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 1;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 27 (w tym: szkół wyższych - 5, liceów ogólnokształcących - 2, policealnych średnich szkół zawodowych – 17, zasadniczych szkół zawodowych – 3)
•	według stanu na dzień 31.12.2003 rok liczba bezrobotnych wynosiła ogółem 636 osób 
-    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 6,12%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     19,18%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 293;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 1;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 25 (w tym: szkół wyższych - 8, liceów ogólnokształcących - 3, policealnych średnich szkół zawodowych – 11, zasadniczych szkół zawodowych – 3)

Tabela Nr 11 Bezrobotni  według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu gminy                     Łączna (stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003r.)

                                            Rok 2002	Rok 2003	

Wyszczególnienie	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	
Wiek	15-17 lat	0	0,00	0	0	0,00	0	
	18-24	162	26,87	68	160	25,16	70	
	25-34	190	31,51	99	199	31,29	100	
	45-44	128	21,23	63	141	22,17	68	
	45-54	110	18,24	45	117	18,40	51	
	55-59	13	2,16	2	18	2,83	4	
	60-64 lata	0	0,00		1	0,16		
Wykształcenie	Wyższe	10	1,66	7	19	2,99	15	
	Policealne i średnie zawodowe	129	21,39	69	119	18,71	69	
	Średnie ogólno-kształcące	15	2,49	12	19	2,99	18	
	Zasadnicze zawodowe	282	46,77	117	305	47,96	116	
	Podstawowe i niepełne podstawowe	167	27,69	72	174	27,36	75	
Staż pracy	Od 1 roku	72	11,94	36	65	10,22	36	
	1-5 lat 	117	19,40	55	128	20,13	58	
	5-10 lat	110	18,24	54	109	17,14	50	
	10-20 lat	99	16,42	49	104	16,35	56	
	20-30 lat	63	10,45	20	72	11,32	20	
	30 lat i więcej	6	1,00	1	9	1,42	1	
	bez stażu	136	22,55	62	149	23,43	72	

Tabela Nr 12 Bezrobotni  według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu gminy Bliżyn (stan                     na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003r.)

                                            Rok 2002	Rok 2003	

Wyszczególnienie	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	Liczba bezrobotnych ogółem	Udział w %	Liczba bezrobotnych kobiet	
Wiek	15-17 lat	0	0,00	0	0	0,00	0	
	18-24	314	20,36	161	298	19,93	155	
	25-34	416	26,98	250	395	26,42	248	
	45-44	448	29,05	223	434	29,03	218	
	45-54	316	20,49	149	316	21,14	161	
	55-59	41	2,66	12	45	3,01	12	
	60-64 lata	7	0,45		7	0,47		
Wykształcenie	Wyższe	54	3,50	41	48	3,21	37	
	Policealne i średnie zawodowe	323	20,95	174	304	20,33	170	
	Średnie ogólno-kształcące	116	7,52	98	112	7,49	99	
	Zasadnicze zawodowe	620	40,21	264	617	41,27	270	
	Podstawowe i niepełne podstawowe	429	27,82	218	414	27,69	218	
Staż pracy	Od 1 roku	204	13,23	105	188	12,58	99	
	1-5 lat 	273	17,70	136	257	17,19	132	
	5-10 lat	215	13,94	119	201	13,44	111	
	10-20 lat	321	20,82	163	321	21,47	173	
	20-30 lat	160	10,38	58	170	11,37	64	
	30 lat i więcej	12	0,78	1	12	0,80	1	
	bez stażu	357	23,15	213	346	23,14	214	

•	według stanu na dzień 31.12.2002 rok liczba bezrobotnych w gminie Bliżyn wynosiła ogółem 1495 osoby 
      -    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 14,38%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     13,18%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 794;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 11;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 32 (w tym: szkół wyższych - 8, liceów ogólnokształcących - 1, policealnych średnich szkół zawodowych – 17, zasadniczych szkół zawodowych – 6)
•	według stanu na dzień 31.12.2003 rok liczba bezrobotnych wynosiła ogółem 1542 osób 
-    udział w ogólnej liczbie bezrobotnych w powiecie wynosił 14,93%;
-	z prawem do zasiłku udział w ogólnej liczbie bezrobotnych kształtował się na poziomie     14,46%;
-	liczba bezrobotnych kobiet wynosiła 795;
-	liczba bezrobotnych niepełnosprawnych wynosiła 15;
-	liczba absolwentów ogółem wynosiła 42 (w tym: szkół wyższych - 5, liceów ogólnokształcących - 7, policealnych średnich szkół zawodowych – 22, zasadniczych szkół zawodowych – 8)

Brak  zatrudnienia  negatywnie  wpływa nie tylko na ekonomiczną kondycję rodzin, ale także na pozamaterialne kwestie życia rodzinnego. Przymusowe pozostawanie bez pracy  oraz  niemożność  znalezienia  ponownego  zatrudnienia  powoli  i  systematycznie pozbawiają człowieka poczucia własnej wartości. Stres i utrata stabilizacji powodują często niemożność podejmowania racjonalnych, a niekiedy jakichkolwiek decyzji. Pojawia się apatia 
i zniechęcenie. Okres bezrobocia oznacza radykalną zmianę rozkładu czasu w ciągu dnia. 
W zmianie trybu życia ujawnia się tradycyjny podział obowiązków na kobiece i męskie.
                      Bezrobotni mężczyźni często sięgają po używki, głównie w celu rozładowania stresu. Osoby o niewielkich szansach na rynku pracy (brak kwalifikacji, zaawansowany wiek) dostrzegają  raczej  nadmiar  wolnego  czasu  i  rodzące  się  przygnębienie,  a  rozczarowanie lub stres leczą alkoholem lub nikotyną. Bardziej aktywnie i twórczo starają się wykorzystać swój czas ci bezrobotni, którzy dostrzegają szansę poprawy swojej pozycji na rynku pracy (młodzi, posiadający poszukiwany zawód lub gotowi do przekwalifikowania się).
                      Złe warunki materialne są jednym z głównych czynników wywołujących stany depresyjne związane z poczuciem braku stabilności i bezpieczeństwa socjalnego. Niskiej kondycji psychosomatycznej towarzyszy w szczególności wzrost zapadalności na niektóre choroby  zakaźne,  choroby  społeczne  -  nerwice,  choroby  serca,  choroby  psychiczne  oraz znaczny wzrost zachorowalności na czynną gruźlicę płuc, tradycyjnie już uznaną za chorobę będącą wynikiem biedy i niedożywienia. 
Wykształcenie, co jest zrozumiałe, jeszcze bardziej niż  płeć  i  wiek  różnicuje  sytuację  bezrobotnego  na  rynku  pracy.  Wśród  bezrobotnych dominują osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym. Drugie miejsce zajmują osoby z wykształceniem średnim zawodowym oraz gimnazjalnym i poniżej.  Bezrobotni   posiadający wykształcenie   średnie ogólnokształcące    i wyższe    stanowią   najniższy odsetek wśród bezrobotnych.   
Z  doświadczeń pracowników socjalnych wynika,  że bezpośrednim i najbardziej widocznym skutkiem bezrobocia jest obniżenie standardu materialnego rodziny, co wręcz wymusza konieczność korzystania z pomocy społecznej. Mniej widoczne, lecz nie mniej zagrażające spójności rodziny są skutki psychologiczne bezrobocia. Bezrobocie powoduje bowiem  zmianę  sytuacji  społecznej  i  emocjonalnej  całej  rodziny,  zarówno  dorosłych jak  
i  dzieci.  Częstym  zjawiskiem  jest  izolacja  społeczna  -  ograniczone  zostają  kontakty interpersonalne   wszystkich   członków   rodziny   bezrobotnego   zarówno   ze   znajomymi, jak  i  z  dalszą  rodziną.  Bezrobocie  wpływa  także  niekorzystnie  na  układ  stosunków wewnątrzrodzinnych, przy czym okazuje się, że bezrobocie mężczyzn ma znacznie bardziej negatywne  skutki  dla  rodziny  niż  bezrobocie  kobiet.  Bezrobotny  mężczyzna  doświadcza silnej frustracji, obniżenia swojej pozycji w rodzinie, utraty autorytetu, które to doznania powodują bezradność, apatie, sięganie po alkohol- coraz częstsze zjawisko u bezrobotnych.

2.3. Bezradność oraz sieroctwo

Występowanie wyuczonej bezradności jest związane z takimi współczesnymi problemami społecznymi, jak bieda, bezrobocie i przemoc w rodzinie. Społeczne i indywidualne konsekwencje wyuczonej bezradności można łagodzić odpowiednimi oddziaływaniami profilaktycznymi i terapeutycznymi, które powinny być stosowane w wychowaniu, oraz – bezpośrednio i pośrednio – w pracy socjalnej. 
Znaczącą część klientów systemu pomocy społecznej stanowią rodziny z trudnościami opiekuńczo - wychowawczymi. Najczęściej niezaradność rodziny w opiece i wychowaniu własnych dzieci łączy się z innymi dysfunkcjami takimi jak: uzależnienie od  środków psychoaktywnych, przemoc domowa, zaburzenia równowagi systemu rodzinnego 
w sytuacjach kryzysowych, problemy w pełnieniu ról rodzicielskich, małżeńskich,   zawodowych   wyrażające   się m.  in.  w  postaci  niedojrzałości  emocjonalnej,  problemach  we  współżyciu  z  ludźmi, trudnościach   adaptacyjnych,   niezaradności   w   prowadzeniu   gospodarstwa   domowego. Problemy  wychowawcze  w  środowisku  rodzinnym,  szkolnym  ujawniają  się  w  postaci zachowań  buntowniczych,  agresywnych,  konfliktowych,  łamania  przez  dzieci  i  młodzież panujących obyczajów, norm, wartości.
Wyuczona bezradność prowadzi do zjawiska sieroctwa, które związane jest ze stanem pozbawienia dzieci, trwale lub przejściowo, szans wychowywania we własnej rodzinie, ze względu na brak odpowiednich warunków opiekuńczo – wychowawczych.  Problem sieroctwa nie jest zjawiskiem nowym. Smutnym i znamiennym jest fakt,  iż  obecnie  sieroty  w  coraz  większym  stopniu  pochodzą  z  rodzin  dysfunkcyjnych, w   których   panuje   niewłaściwa   atmosfera,   konflikty   rodzinne,   błędy   wychowawcze, brak odpowiedzialności za dzieci, są zerwane więzi uczuciowe między członkami rodziny, a szczególnie w stosunku do dziecka. Na dezintegrację rodziny wpływa również zła sytuacja materialna, mieszkaniowa, narastająca   frustracja spowodowana bezrobociem. 
Bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych niejednokrotnie jest podstawą do organizowania zastępczych form opieki nad dzieckiem. 
	Według stanu na dzień 31.12 2002 r. na terenie powiatu skarżyskiego funkcjonowało łącznie 85 rodzin zastępczych, w których wychowywało się 109 dzieci. Z tego 79 rodzin, to rodziny spokrewnione wychowujące 103 dzieci i 6 rodzin zastępczych, niespokrewnionych z dzieckiem, sprawowujące one opiekę nad 6 dzieci.
 Na terenie powiatu w 2002 r i 2003. nie funkcjonowały rodziny zastępcze pełniące zadania pogotowia rodzinnego.
Poniższe zestawienie obrazuje liczbę rodzin zastępczych oraz umieszczonych w nich dzieci z uwzględnieniem poszczególnych gmin z trenu powiatu:

Tabela Nr 13 Liczba rodzin zastępczych na terenie Powiatu Skarżyskiego (stan na dzień                        31.12.2002r)	

Gmina	Liczba rodzin zastępczych	Liczba umieszczonych dzieci	
Bliżyn	2	3	
Łączna	8	11	
Skarżysko Kamienna	61	80	
Skarżysko Kościelne	7	8	
Suchedniów	7	7	
RAZEM	85	109	

	 Na świadczenia dla rodzin  zastępczych wydatkowano kwotę w 2002 roku kwotę 
w wysokości 868.401 zł.  rocznie zaś w 2003 roku kwotę  w wysokości 781.557,00
Na dzień 31.12.2003 r. na terenie powiatu funkcjonowały 83 rodziny zastępcze, 
w których wychowywało się 110 dzieci, w tym:
-	83 rodziny spokrewnione, wychowujące 104 dzieci,
-	6 rodzin niespokrewnionych sprawujących opiekę nad 6 dzieci. 
Jednocześnie należy zaznaczyć, iż jedna rodzina wychowuje zarówno dziecko spokrewnione jak i niespokrewnione z rodziną.

Tabela nr 14 Rodziny zastępcze spokrewnione i niespokrewnione z dzieckiem oraz ilość umieszczonych w rodzinie dzieci (stan na 31.12.2003r)

RODZINA	z 1 dzieckiem	z 2 dzieci 	z 3 dzieci	z 4 dzieci i więcej 	
Spokrewniona z dzieckiem	53	23	2	0	
Niespokrewniona z dzieckiem	5	1	0	0	
RAZEM	58	24	2	0	

Jak wynika z powyższej tabeli największą liczbę stanowią rodziny, w których wychowuje się jedno dziecko (na 83 istniejące rodziny 58 opiekuje się jednym dzieckiem), 24 rodziny zastępcze wychowuje po dwoje dzieci, natomiast 2 rodziny po troje dzieci. Nie funkcjonują zaś rodziny, które opiekowałyby się 4 dzieci i więcej. 
	Rodziny zastępcze pełniące zadania pogotowia rodzinnego nie funkcjonują na terenie powiatu skarżyskiego. Pomimo, iż istnieje przygotowana rodzina do tej roli, ograniczone środki finansowe nie pozwalają na podpisanie z nią umowy. Ważnym elementem przy tworzeniu rodziny zastępczej stanowi wiek opiekunów prawnych dziecka. 

Tabela nr 15  Rodzice zastępczy  według wieku
Wiek rodzica	Liczba rodzin	
Do 21	0	
22 – 30	5	
31 – 40	6	
41 – 50	20	
51 – 60	21	
61 – 70	19	
71 i więcej	13	
Razem	84	

Wykres nr 2  Rodzice zastępczy według wieku

Zaprezentowane dane świadczą o fakcie, iż najwięcej rodziców zastępczych znajduje się w przedziale wiekowym 41-50 lat, co stanowi 25% ogółu. Drugą co do wielkości grupę stanowią rodzice w wieku 51-60 lat, których jest 24%. Niewiele mniej bo 23% ogółu stanowią opiekunowie w wieku 61-70 lat. W dalszej kolejności znajdują się rodzice w wieku 71 lat 
i więcej - 15%. Na kolejnej pozycji widnieją opiekunowie w wieku 31-40 lat, których jest 7% oraz 6% rodziców w wieku 21-30 lat. Brak jest natomiast osób młodych - do 21 roku życia podejmujących się opieki nad dzieckiem w ramach rodziny zastępczej. 

Tabela nr 16  Dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych według wieku

Wiek dziecka	Liczba dzieci	
Do 3	4	
4 – 6	8	
7 – 13	53	
14 – 18	45	
Razem	110	

Wykres nr 3 Dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych ze względu na wiek

	Jak wynika z powyższych danych najwięcej dzieci wychowujących się w rodzinie zastępczej znajduje się w przedziale wiekowym 7-13 lat, co stanowi 48% ogółu. Równie liczną grupę stanowią dzieci w wieku 14-18 lat, które stanowią 41%. Znacznie mniejsza liczba  dzieci 7% znajduje się w przedziale wiekowym 4-6 lat. Najmniej zaś stanowi grupa dzieci najmłodszych w wieku 0-3 lat, co stanowi 4% ogółu.	
	Ponadto dla 3 dzieci pochodzących z terenu Powiatu, w 2002 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie wydało  skierowania do Zespołu Placówek Opieki, Wychowania i Interwencji Kryzysowej „Przystań” w Skarżysku Kam., celem sprawowania całodobowej opieki. Na dzień 31.12.2002 rok stan wychowanków placówki opiekuńczo – wychowawczej wynosił 31, natomiast na dzień 31.12.2003 roku 26.  

2.4. Niepełnosprawność i długotrwała choroba
Niepełnosprawność to stan będący efektem dysfunkcji natury fizycznej lub psychicznej, ubytku anatomicznego lub dysfiguracji, wynikły z urazów, schorzeń lub zaburzeń rozwojowych 
i powodujący znaczące ograniczenie możliwości wykonywania przez jednostkę podstawowych czynności życiowych. Do podstawowych czynności życiowych zalicza się samoobsługę, przemieszczanie się, czynności manualne, orientacje w otoczeniu, zdolności komunikowania się 
z innymi ludźmi oraz czynności związane z uczeniem się, wykonywaniem pracy, życiem rodzinnym czy prowadzeniem gospodarstwa domowego. 
Osoby   niepełnosprawne   stanowią   w   Polsce   bardzo   liczną   społeczność. Zgodnie 
z danymi Głównego Urzędu Statystycznego uzyskanych dzięki  Narodowemu Spisowi Powszechnemu w 2002 roku liczba osób niepełnosprawnych w Polsce wynosiła 5456,7 tys. co stanowiło 14,3% ogółu ludności kraju. Oznacza to, że co 7 mieszkaniec Polski był osobą niepełnosprawną. 
Przyspieszony wzrost liczby osób niepełnosprawnych daje coraz większą rangę temu zjawisku wśród innych problemów społecznych. Dynamika wzrostu niepełnosprawności związana jest nie tylko z tradycyjnymi jej przyczynami, lecz także z  nowymi zjawiskami, które mają podłoże w zmianach społeczno – gospodarczych. Niepełnosprawność, w swojej istocie, jest zjawiskiem o komponentach medycznych i społecznych. Powodowana jest chorobami 
i dysfunkcjami fizycznymi bądź psychicznymi, wywiera znaczące  konsekwencje funkcjonalne 
i społeczne. Zjawisko niepełnosprawności może być określane i mierzone w różny sposób:
-	w oparciu o zmienne kliniczne (etiologia, lokalizacja i zakres uszkodzeń);
-	na podstawie możliwości codziennego funkcjonowania (samoobsługa, poruszanie się);
-	na podstawie zdolności do pełnienia podstawowych ról społecznych adekwatnych do wieku danej osoby.
Mówiąc  o  osobach  niepełnosprawnych,  mamy  na  myśli  osoby  posiadające stopień    niepełnosprawności    orzeczony   przez  Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności, Komisję przy ZUS, KRUS, jak również inne osoby, z dysfunkcjami fizycznymi, psychicznymi 
i umysłowymi. Za niepełnosprawne uznać należy osoby, których stan fizyczny, psychiczny   
i umysłowy powoduje trwałe lub okresowe utrudnienia, ograniczenia bądź uniemożliwia pełnienie ról i zadań społecznych na poziomie powszechnie przyjętych kryteriów.
Poniższe zestawienie obrazuje liczbę i cel przyjmowanych wniosków przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Skarżysku - Kamiennej.

Tabela Nr 17 Liczba i cel przyjętych wniosków o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia                         niepełnosprawności

Cel złożenia wniosku	Lata	
	2002	2003	
	Liczba wniosków	
Osoby powyżej 16 roku życia – razem
 w tym: 	1205	1203	
Odpowiednie zatrudnienie	424	541	
Szkolenie	-	3	
Uczestnictwo w warsztatach terapii zajęciowej	3	21	
Konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze	26	20	
Korzystanie z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji /korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych/	235	317	
Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej – zasiłek stały	461	-	
Zasiłek pielęgnacyjny	55	187	
Korzystanie z karty parkingowej	1	2	
Inne jakie? – ulgi i uprawnienia	-	112	
Osoby przed 16 rokiem życia – razem
w tym:	885	416	
Zasiłek pielęgnacyjny	839	385	
Zasiłek stały	46	31	
Inne (jakie?)	-	-	

Łącznie w omawianych okresach wpłynęło odpowiednio: 2090 i 1619 wniosków 
o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Jednocześnie należy podkreślić, iż w roku 2002 w przypadku osób powyżej 16 roku życia 802, orzeczenia wydane były pierwszorazowo. Największy odsetek stanowiły orzeczenia o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim  - 441 orzeczeń, najmniejszy w stopniu znacznym – 101 orzeczeń. Pozostały odsetek stanowiły orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym.  
W odniesieniu natomiast do roku 2003 wśród osób powyżej 16 roku życia,  na ogólną liczbę wydanych orzeczeń 1302 - 900 orzeczeń jest pierwszorazowych (w tym: o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim – 503 orzeczenia; w stopniu umiarkowanym - 250 orzeczeń 
i 147 orzeczeń o niepełnosprawności w stopniu znacznym).   
Choroba i niepełnosprawność to czynniki, które prowadzą do pogorszenia kondycji finansowej każdej rodziny bez względu na jej przynależność społeczno – zawodową i miejsce zamieszkania. Sytuacja taka, to z jednej strony efekt wydatków na leczenie, rehabilitację 
i różnego typu świadczenia będące udziałem rodzin, w których żyją osoby z ograniczoną przez chorobę sprawnością. Z drugiej strony przyczyną jest ograniczenie dochodów – utrata pracy 
i renta inwalidzka osoby niepełnosprawnej oraz ograniczenie aktywności zawodowej 
i możliwości zarobkowania przez innych członków rodziny zobowiązanych do świadczeń opiekuńczych. Na tę typową sytuację niekorzystnie mogą także wpływać dodatkowe czynniki  
i uwarunkowania, które czynią życie tych rodzin szczególnie trudnym. Chodzi tu między innymi 
o następujące elementy:
-	wcześniejsza trudna sytuacja bytowa, na przykład brak podstawowego standardu wyposażenia w sprzęt gospodarstwa domowego (brak podstawowych mebli, pralki, lodówki, itp);
-	wysoki poziom wydatków, gdy więcej niż jedna osoba wymaga działań opiekuńczo – leczniczo – rehabilitacyjnych;
-	niezaradność życiowa członków rodziny, nieumiejętność gospodarowania ograniczonymi środkami finansowymi.
Dotknięcie jednego z członków rodziny niepełnosprawnością stanowi sytuację kryzysową.  Obserwacje pracowników Powiatowego Centrum  pozwalają stwierdzić, że sytuacja tej grupy osób jest trudna. Problemy osób niepełnosprawnych wiążą się głównie 
z ograniczonymi możliwościami oprotezowania i zakupu sprzętu ułatwiającego komunikowanie się i samoobsługę,  kosztowną  i  trudno  dostępną  rehabilitacją.  Dużym problemem są także bariery architektoniczne w miejscu zamieszkania osoby niepełnosprawnej jak i w budynkach użyteczności publicznej. Bariery te nie tylko utrudniają ale niekiedy wręcz uniemożliwiają uczestnictwo w normalnym życiu.
Nie bez znaczenia jest również problematyka edukacji osób niepełnosprawnych od chwili urodzenia do ukończenia nauki w ramach posiadanych predyspozycji i możliwości. Na  tej  płaszczyźnie  widać  niedoinwestowanie  poradni  specjalistycznych  i  specjalnych ośrodków szkolno – wychowawczych. 
Niepełnosprawni spotykają się również z problemami psychologicznymi 
i społecznymi, które wynikają z trudności w akceptacji samego siebie i swoich schorzeń oraz z braku zrozumienia ze strony ludzi zdrowych.
Od   początku  1999  roku  powiat  realizuje nowe zadania,  które związane są między innymi ze środowiskiem osób niepełnosprawnych, a ściślej z rehabilitacją społeczną poprzez uczestnictwo w warsztatach terapii zajęciowej, turnusach rehabilitacyjnych oraz działaniach zmierzających  do ograniczenia barier architektonicznych, technicznych i w komunikowaniu się.
W 1999 roku Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Skarżysku – Kam. rozpoczęło realizację dofinansowania ze środków Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zadań z zakresu rehabilitacji społecznej dla osób niepełnosprawnych 
z terenu powiatu. Środki wykorzystane były na :
-	turnusy rehabilitacyjne : 
•	w roku 2002 dla 267 osób na kwotę 103.206 zł; w tym: dofinansowanie 9 osób zatrudnionych w zakładach pracy chronionej w wysokości 3.055zł, 161 osób dorosłych niepełnosprawnych łącznie z opiekunami na kwotę 62.781 zł i 97 dzieci wraz 
z opiekunami w kwocie 37.370 zł.; z terenu obszaru wiejskiego  dofinansowaniem objęto 33 osoby na kwotę 12.401 zł.
•	w roku 2003 dofinansowań kształtowała się następująco:

Tabela nr 18 Dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych w roku 2003

Wnioskodawcy	Środki wykorzystane	Liczba osób objętych dofinansowaniem	
1	2	3	
Osoby dorosłe	60.569,00	117	
Opiekunowie osób dorosłych osób niepełnosprawnych	15.913,00	43	
Dzieci i młodzież niepełnosprawna	32.257,00	59	
Opiekunowie dzieci 
i młodzieży niepełnosprawnej	15.203,00	42	
Dorośli niepełnosprawni zatrudnieni w zakładach pracy chronionej	4.209,00	11	
RAZEM	128.151,00	272	

- na likwidację barier architektonicznych i technicznych dla:
•	26 wnioskodawców w roku 2002 w tym:
-	21 w zakresie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych i technicznych – dzieci i młodzież niepełnosprawna – 4 wnioski dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej,
-	5 wniosków w zakresie dofinansowania do likwidacji barier w komunikowaniu się , w tym: 3 wnioski dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej.
(brak środków finansowych na powyższe zadanie uniemożliwił realizację zadania)
•	49 wnioskodawców w roku 2003 w tym:
-	w zakresie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych  i technicznych – 27, 
w tym dzieci i młodzież - 6 
-	w zakresie dofinansowania do likwidacji barier w komunikowaniu się – 22, w tym dzieci 
i młodzież – 2.

Tabela  nr  19 Realizacja likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych w roku 2003 z uwzględnieniem poszczególnych gmin powiatu

BARIERA	GMINA	RAZEM	
	Skarżysko-Kamienna	Suchedniów	Bliżyn	Skarżysko-Kościelne	Łączna		
	liczba wniosków	kwota
zł	liczba wniosków	kwota zł	liczba wniosków	kwota zł	liczba wniosków	kwota zł	liczba wniosków	kwota zł	liczba wniosków	kwota 
zł	
architek-
-toniczna	13	71 055	2	13 000	3	17 600	1 	2 060	2	9 700	21	113 415	

w komuni-
-kowaniu się
	20	22 596	x	X	1 	 2 000	1	  719	x	x	22	25 315	
techni-
-czna	4 	31 424	x	X	2	 8 480 	x	X	x	x	6	39 904	
RAZEM	37	125 075	2	13 000	6	28 080	2	2 779	2	9 700	49	178 634	

Tabela nr 20 Podział wnioskodawców ze względu na wiek i miejsce zamieszkania

OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE	BARIERA	
	Architektoniczna	w komunikowaniu się	techniczna	
dorośli	16	20	5	
dzieci i młodzież	5	2	1	
mieszkańcy wsi	6	2	2	

	W zakresie dofinansowania zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze  w 2002 roku Powiat Skarżyski na realizację tej formy 
z przeznaczeniem dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej otrzymał środki w wysokości – 18.794 zł, natomiast dla osób dorosłych – 42.277 zł.
	Starostwo poprzez PCPR dofinansowało 41 osób z grupy dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz 89 osób dorosłych. Wśród dofinansowanych przedmiotów i środków znajdowały się: sprzęt rehabilitacyjny, aparaty słuchowe, protezy,  obuwie ortopedyczne,  szyny, protezy, kule, wózki inwalidzkie, peruki, protezy piersi  cewniki, pieluchomajtki, itp.
	Na realizację powyższego zadania w 2003 roku Powiat dysponował kwotą w wysokości 65.738 zł. Dofinansowaniem zostało objętych: 68 wnioskodawców dorosłych na kwotą 46.497 zł oraz  niepełnosprawną młodzież i dzieci – 30 wnioskodawców na kwotę 19.241 zł.  

Tabela nr 21  Dofinansowanie zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze w roku 2003

WNIOSKODAWCY	ŚRODKI WYKORZYSTANE	LICZBA OSÓB OBJĘTYCH DOFINANSOWANIEM	
1	2	3	
Dorosłe osoby niepełnosprawne 	46.497,00	68	
dzieci i młodzież niepełnosprawna	19.241,00	30	
RAZEM	65.738,00	98	

Istotną rolę w zakresie rehabilitacji społecznej i zawodowej na terenie Powiatu Skarżyskiego pełnią warsztaty terapii zajęciowej. Od 1994 roku funkcjonują: 
•	Warsztat Terapii Zajęciowej w Skarżysku – Kam. ul. Kościuszki 38 prowadzony przez Stowarzyszenie Rodzin i Przyjaciół Osób Niepełnosprawnych w Skarżysku – Kam.,
W 2002 roku na działalność warsztatu przekazano kwotę w wysokości 422.280,00. Kwota powyższa wynika z przeliczenia: 30 uczestników  14.076 zł. (wskaźnik PFRON – kwota na 1 uczestnika warsztatu)  12 m-cy zaś w 2003 roku 402.420,00. Kwota powyższa wynika z przeliczenia: 30 uczestników  13.414 (wskaźnik PFRON na 2003, kwota na 1 uczestnika warsztatu) 

•	Warsztat Terapii Zajęciowej w Skarżysku – Kam. ul. Równoległa 23 prowadzony   przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 1 w Skarżysku – Kam. 
W 2002 roku na działalność warsztatu przekazano kwotę w wysokości 492.660,00 (35 uczestników  14.076 zł) zaś w 2003 roku. kwotę w wysokości 469.490,00 (35 uczestników  13.414 zł)

Doświadczenia w pracy na rzecz osób niepełnosprawnych przybliżyły społeczeństwu problematykę i specyfikę  tej  grupy, a  ich  oczekiwania  i  możliwości pokazały  rozmiar potrzeb tego środowiska. Obserwuje  się  znaczny  wzrost  zainteresowania proponowanymi formami rehabilitacji społecznej. 

2.5. Alkoholizm
 Kolejną z grup dysfunkcyjnych, która objęta jest pomocą ze strony systemu pomocy społecznej, stanowią  osoby  uzależnione  od  alkoholu.  Nadużywanie  napojów alkoholowych stanowi dziś bezsprzecznie jeden z najpoważniejszych problemów. Zjawisko to stwarza problem  złożony i trudny do przezwyciężenia, dla wielu mieszkańców i nie zależy od płci, wieku ani poziomu wykształcenia. Jego rozmiar i niszczycielskie działanie daje się zaobserwować wśród klientów pomocy społecznej.
Z  problemem  nadużywania  alkoholu  pracownicy  socjalni  spotykają  się  od wielu lat, niepokojącym jest jednak fakt wzrastania liczby osób uzależnionych od alkoholu i obniżania wieku pierwszego z nim kontaktu.
W rodzinach, które objęte są pomocą socjalną pracownicy dość często obserwują   stwarzanie   sytuacji   sprzyjających   piciu   alkoholu, stosowanie  zachęty  do    spożywania  i  przedstawianie   łatwości  jego  zdobywania. Szczególnego znaczenia w tych rodzinach nabiera wzorzec picia alkoholu i niekorzystny wpływ  rozbieżności  między  zachowaniem  rodziców  a  wymaganiami  stawianymi  wobec dziecka  co  do  spożywania  alkoholu,  brak  kontroli  ze  strony  rodziców  i  stosowanie niewłaściwych metod wychowawczych. W wielu środowiskach daje się zauważyć zjawisko „dziedziczenia” alkoholizmu. Problem nadużywania alkoholu przez podopiecznych pomocy społecznej jest bardzo skomplikowany ponieważ obok alkoholizmu występują zaburzenia komunikacji między członkami rodziny, bieda, problemy wychowawcze i zdrowotne. Alkoholizm to częsta przyczyna interwencji sądu w sprawy opiekuńczo – wychowawcze. 
Praca  z  tak  zaburzonymi  klientami   jest  bardzo  trudna,  długotrwała i  często  skazana  na  niepowodzenie.  Z pomocą w pracy z osobami uzależnionymi pracownikom socjalnym przychodzi Ośrodek Profilaktyki, Terapii i Leczenia Uzależnień, Komisja d/s    Rozwiązywania Problemów Alkoholowych,    Kluby    Abstynenta.
                      Na przełomie lat 2002 - 2003 liczba rodzin objętych pomocą finansową 
z ośrodków pomocy społecznej z powodu alkoholizmu kształtowała  się odpowiednio od 614 do 465 osób. 

2.6. Potrzeba ochrony macierzyństwa

Wśród klientów systemu pomocy społecznej znajdują się kobiety korzystające z tytułu ochrony macierzyństwa, będące w trudnej sytuacji materialnej. Liczbę rodzin korzystających 
z tej formy pomocy przedstawia poniższy wykres.

Wykres nr 4 Liczba rodzin korzystających z pomocy finansowej w latach 2002 – 2003 
                       z tytułu ochrony macierzyństwa w poszczególnych gminach powiatu 

        

2.7. Bezdomność
Bezdomność   to   jedno   z   najgroźniejszych   zjawisk   patologii   społecznej. Dla społeczeństwa stanowi ona zagrożenie bezpieczeństwa i spokoju. Bezdomność jako cecha położenia społecznego konkretnych osób, zwłaszcza w swej skrajnej postaci, kumuluje się zazwyczaj z różnymi rodzajami patologii indywidualnej (alkoholizm, przestępczość, narkomania, prostytucja, rozpad więzi rodzinnych, włóczęgostwo, żebractwo, z zaburzeniami psychicznymi, którym towarzyszy brak oparcia w pierwotnych grupach społecznych, 
z konfliktami na tle obyczajowym i odtrąceniem niesamodzielnych członków rodziny. Zachowania patologiczne ludzi bezdomnych często są bardzo ściśle powiązane 
z sytuacją życiową.  Bezdomność „dworcowa” i „uliczna” jest wstydliwą wizytówką miast 
i gmin. Pomoc państwa dla osób bezdomnych została określona ustawą o pomocy społecznej, w myśl której bezdomnemu należy się tymczasowe miejsce noclegowe, odzież 
i posiłek, a  w  niektórych  przypadkach  również  zasiłek  i  inne  formy  pomocy.  Na  terenie Powiatu Skarżyskiego pomocy  praktycznej  bezdomnym  udziela  obok  ośrodków  pomocy  społecznej Bractwo Miłosierdzia Bożego poprzez prowadzenie jadłodajni i noclegowni. Noclegownia mieszcząca się przy ulicy Wileńskiej w Skarżysku – Kam.   daje schronienie tylko mężczyznom. Ich liczba w okresie jesienno – zimowym kształtuje się na poziomie ...........
Problem bezdomności w Powiecie Skarżyskim jest trudny do rozwiązania ze względu na brak mieszkań niskoczynszowych, brak schroniska dla bezdomnych kobiet, problem ten potęgują „napływowi” bezdomni.

  2.8. Trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego
                      Kolejną grupę klientów pomocy społecznej stanowią osoby opuszczające zakłady karne. System pomocy społecznej kontynuuje pomoc wobec osób opuszczających zakłady karne i przebywających na wolności po odbyciu kary. Znaczenie tej pomocy można upatrywać w tym, że kiedy zostaje zastosowana w odpowiedni sposób, może ograniczyć powrót do przestępstw. W obecnej sytuacji ekonomicznej, gdzie wzrasta bezrobocie, następuje pauperyzacja społeczeństwa, osoby wracające do społeczeństwa mają ogromne trudności readaptacyjne. Praca socjalna z tą kategorią beneficjentów nabiera więc znaczenia. Konieczna jest jednak do osiągnięcia readaptacji byłych więźniów koordynacja działalności kuratorów sądowych, pracowników socjalnych, a także rozbudowa noclegowni, schronisk czy przytulisk. W realizacji różnych form pomocy skazanym mogą także uczestniczyć stowarzyszenia, fundacje, organizacje i instytucje pomagające więźniom, kościoły i związki wyznaniowe. Działalność ta oparta powinna być na trzech podstawowych elementach:
1)	pracy wychowawczej
2)	leczeniu
3)	działalności opiekuńczej, zwłaszcza z zakresu opieki społecznej
	Trudno jest oczekiwać powodzenia, w realizowanym procesie resocjalizacji skazanych, bez socjalnego zabezpieczenia ich funkcjonowania, w początkowym okresie pobytu na wolności. Obecna praktyka jest najczęściej taka, że kurator pod którego opieką znajduje się osoba opuszczająca zakład karny, nie dysponuje większymi możliwościami pomocy w zakresie uzyskania zatrudnienia i zakwaterowania. Posiadane przez kuratorów skromne środki finansowe przeznaczane na pomoc postpenitencjarną, są niewystarczające. 
	Wadliwie funkcjonująca pomoc postpenitencjarna, której nie otrzymuje skazany w okresie pierwszego miesiąca po zwolnieniu z zakładu karnego, a przeważnie będąca w tym czasie 
w stanie kryzysu, w stanie opresji wynikającej z trudności adaptacyjnych w warunkach wolnościowych powoduje, że nieuchronnie powraca na drogę przestępstwa. Wyjątek stanowią 
w tym przypadku osoby skazane, które otrzymują po opuszczeniu zakładu karnego oparcie 
w rodzinie. Jednak są to rzadkie przypadki, ponieważ większość osób skazanych pochodzi 
z rodzin patologicznych, biednych, stanowiących tak zwany margines społeczny.
Liczba osób korzystających z wsparcia ze strony systemu pomocy społecznej 
po opuszczeniu zakładu karnego w poszczególnych gminach powiatu kształtowała się następująco:

Wykres nr 5 Liczba rodzin korzystających z systemu pomocy społecznej z powodu trudności w                     przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego w poszczególnych                   gminach w latach 2002-2003

2.9. Narkomania.
Kolejną    grupą    objętą    pomocą    społeczną    są    rodziny,    w    których    ktoś
z członków,  przyjmuje substancje psychoaktywne. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat (2002-
2003) pomoc udzielona rodzinom z problemem narkomanii realizowana była jedynie na terenie miasta Skarżyska – Kamiennej, gdzie udzielono pomocy 7 rodzinom w 2002 i 5-ciu w 2003 roku.
Terminem narkomania określa się stan uzależnienia od środków odurzających. Pojęcie to ma   szerokie   znaczenie   i   obejmuje   nie   tylko   nałogowe   używanie   narkotyków, ale także stosowanie  wszelkich  środków  wywołujących  euforię  odurzającą.  Nawykowe odurzanie się narkotykami staje się zjawiskiem masowym i groźnym dla zdrowia i  życia (nadużywanie  silnych  środków  narkotycznych  prowadzi  do  śmierci,  samobójstw  na skutek przyjmowania różnych substancji) i dla mienia społeczeństwa (rozboje, rabunki,   kradzieże   popełnione   w   celu   zdobycia   pieniędzy na zaspokojenie głodu narkotycznego).
Problem narkomanii na terenie Powiatu Skarżyskiego pomimo braku potwierdzenia 
w udostępnionych danych jest coraz większa.  
 
2.10. Środki finansowe angażowane na zadania systemu pomocy społecznej
	Źródłem finansowania pomocy społecznej jest budżet państwa i dochody własne samorządów. Z budżetu państwa pokrywane są wydatki w ramach zadań zleconych, natomiast samorządy finansują zadania własne. 

Tabela nr 22 Kwota świadczeń udzielanych w ramach zadań własnych w poszczególnych                         gminach w latach 2002 – 2003

RAZEM
Rodzaj świadczenia 	Skarżysko – Kamienna	Skarżysko - Kościelne	Suchedniów	Bliżyn	Łączna	
	Kwota świadczeń 	Kwota świadczeń 	Kwota świadczeń 	Kwota świadczeń 	Kwota świadczeń 	
	2002	2003	2002	2003	2002	2003	2002	2003	2002	2003	
	2092452	2103330	117562	135054	197936	235196	227158	210298	67822	81408	
1.	Schronienie	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	
2.	Posiłek ogółem	665.598	546.800	44380	55137	46017	59782	16937	41873	41944	49466	
3.	Ubranie	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	
4.	Usługi opiekuńcze	-	1145000	50184	49393	91919	97914	103305	117998	16578	16781	
5.	Wydatki na świadczenia zdrowotne	
-	
-	
1210	
1110	
230	
-	
-	
-	
-	
-	
6.	Zasiłki celowe na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego	-	-	
720	
2401	
-	
2500	
-	
-	
-	
-	
7.	Sprawienie pogrzebu	4490	4032	-	-	-	-	500	-	-	-	
8.	Zasiłki w naturze	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	
9.	Zasiłki celowe w formie pieniężnej i w naturze ogółem	
320764	
407.498	
21068	
27013	
59770	
75000	
106416	
50427	
9300	
15169	
10.	Pomoc na ekonomiczne usamodzielnienie	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	

Tabela nr 23 Kwota świadczeń udzielanych w ramach zadań zleconych w poszczególnych                         gminach w latach 2002 – 2003

                                   
                                         
                                         RAZEM
Rodzaj świadczenia 	Skarżysko – Kamienna	Skarżysko - Kościelne	Suchedniów	Bliżyn	Łączna	
	Kwota świadczeń 	Kwota świadczeń 	Kwota świadczeń 	Kwota świadczeń 	Kwota świadczeń 	
	2002	2003	2002	2003	2002	2003	2002	2003	2002	2003	
	
2974607	
2696733	
307884	
255011	
545991	
459817	
1146396	
806767	
461915	
447889	
1.	Zasiłki stałe	297714	356498	55370	43890	85230	94516	126834	138957	100040	109098	
2.	Dodatki do zasiłków stałych	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	
3.	Zasiłki stałe wyrównawcze	528835	628611	33575	37888	91738	103723	127917	159390	73364	104430	
4.	Dodatki do zasiłków stałych wyrównawczych	
-	
-	
-	
-	
-	
-	
-	
-	
-	
-	
5.	Zasiłek okresowy gwarantowany	
176549	
136028	
12752	
9902	
26151	
19725	
26955	
15491	
7927	
1278	
6.	Zasiłek okresowy specjalny	4630	-	1600	1140			600	-			
7.	Zasiłki okresowe	452844	180116	47750	29282	99640	16245	37242	6298	15608	16465	
8.	Renta socjalna	1001625	837441	96115	85997	170977	148431	434112	353878	191245	153903	
9.	Dodatki do rent socjalnej	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	
10.	Zasiłek z tytułu ochrony macierzyństwa	111157	116949	30995	24469	35995	40021	38931	54941	39161	32658	
11.	Bilet kredytowy	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	
12.	Specjalistyczne usługi opiekuńcze	
187094	
216000	
-	
-	
-	
-	
-	
-	
-	
-	
13.	Zasiłki rodzinne	42701	43480	4706	1826	3519	4786	13796	7248	8928	6211	
14.	Zasiłki pielęgnacyjne	171431	181610	25651	20619	32741	32370	84998	70564	25642	23846	

	Z analizy powyższych zestawień, wynika, iż wraz ze zmniejszającymi się środkami 
z budżetu państwa wzrasta aktywność finansowa po stronie samorządu terytorialnego. Zaznaczyć jednak należy, iż katalog zadań po stronie państwa jest znacznie bardziej rozbudowany niż katalog zadań własnych gmin. Na poziomie jednak samorządu terytorialnego pozostają także zadania nie wymagające bezpośredniego nakładu finansowego. Mowa mianowicie o pracy socjalnej,  poradnictwie specjalistycznym w szczególności prawnym i psychologicznym oraz pomocy w załatwianiu spraw urzędowych.  
	Pomoc społeczna czuje się stale niedofinansowana i nie ma chyba realnej puli środków finansowych, która mogłaby ją w pełni zadowolić. Potrzeby zawsze przewyższają  możliwości finansowe nie tylko budżetu państwa ale i także samorządu terytorialnego. Wzrost wydatków na pomoc społeczną jest zawsze kosztem innych dziedzin życia publicznego: np. nauki, szkolnictwa, ochrony zdrowia i bezpieczeństwa obywateli. Stanowią one konkurencję w dostępie do budżetu Państwa. Rozstrzygnięcie, które potrzeby są priorytetowe, zależy od aktualnej polityki realizowanej na poziomie centralnym lub regionalnym. Pomoc społeczna woli korzystać ze środków rządowych niż samorządowych. Im dalej od centrali tym trudniej o środki finansowe, gdyż wzrasta kontrola społeczna, co do sposobu ich otrzymywania i wydawania. 
W przypadku samorządu powiatu w latach 2002 –2003 wydatki na pomoc społeczna kształtowały się w następujący sposób. 

Tabela nr 24 Wydatki z budżetu Powiatu na pomoc społeczną w latach 2002-2003

WYSZCZEGÓLNIENIE
	2002	2003	
Ogółem budżet powiatu
	50.479.160	44.444.634	
Środki finansowe na pomoc społeczną
	1.583.276	1.517.313	
Procentowy udział środków na pomoc społeczną.	3,14%	3,41 %	

ROZDZIAŁ III  
Pomoc społeczna w Powiecie Skarżyskim

3.1. Podstawy prawne pomocy społecznej

Wśród wielu uregulowań prawnych dotyczących pomocy społecznej do najważniejszych należą:
•	Ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 roku, Nr 64, poz. 593 z późniejszymi zmianami)
•	Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późniejszymi zmianami)
•	Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późniejszymi zmianami)
•	Ustawa z dnia 26 października 1982 roku o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 11, poz. 109 z 2002 roku z późniejszymi zmianami)
•	Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91 poz. 408 z późniejszymi zmianami)
•	Ustawa z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U.2002 Nr 11, poz. 109 z późniejszymi zmianami)

3.2 Zadania Powiatu z zakresu pomocy społecznej

Wprowadzony od początku stycznia 1999r. podział terytorialny państwa oraz towarzysząca mu reforma samorządowa, w ramach której zostały utworzone powiaty, nakreśliła zadania publiczne o charakterze ponadgminnym m.in. w zakresie: polityki społecznej, polityki prorodzinnej oraz wspierania osób niepełnosprawnych. Ustawa o zmianie niektórych przepisów określających kompetencje organów administracji publicznej wprowadza do Ustawy o pomocy społecznej przepis stanowiący, iż „Zadania powiatu z zakresu pomocy społecznej (własne 
i z zakresu administracji rządowej) wykonywane są przez Centra Pomocy Rodzinie, jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład powiatowej administracji zespolonej”.
Ustawa o pomocy społecznej przyjmuje, iż adresatem pomocy społecznej jest rodzina jako całość. Pomoc społeczna ma nie tylko wspierać tę rodzinę, ale ma także reagować na nowe sytuacje, w których się znalazła. 
Pomoc ma trzy podstawowe cele: zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, oraz umożliwienie im w warunkach odpowiadających godności człowieka, doprowadzenie 
w miarę możliwości do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem, zapobieganie powstawaniu trudnych sytuacji życiowych. Ostatnie lata przynoszą wiele zmian na rzecz osób niepełnosprawnych. Wprowadzono wiele norm mających służyć niepełnosprawnym m.in. Ustawę o systemie oświaty (1991r.), Ustawę o zatrudnianiu 
i przeciwdziałaniu bezrobociu (1991r.), Ustawę o pomocy społecznej (1990r.), uregulowania prawne dotyczące budownictwa, poczty, komunikacji itd. Wprowadzono nowe zasady ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego. Zmieniono zasady i tryb orzekania 
o niepełnosprawności. Uchwalono Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych 
( 1997r.). Osoby niepełnosprawne mają prawo do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym, prawo do życia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych w tym:
•	dostępu do urzędów, obiektów użyteczności publicznej, 
•	swobodnego przemieszczania się i powszechnego korzystania ze środków transportu.

Do zadań Powiatu z zakresu pomocy społecznej należą w szczególności:

Zadania własne, do których zalicza się m.in.:
•	prowadzenie domów pomocy społecznej o zasięgu ponad gminnym oraz kierowanie osób ubiegających się o przyjęcie do wyżej wymienionych domów;
•	opracowanie powiatowej strategii rozwiązywania problemów społecznych;
•	udzielanie informacji o prawach i uprawnieniach; 
•	organizowanie i prowadzenie specjalistycznego poradnictwa, w tym rodzinnego dla rodzin naturalnych i zastępczych  a także terapii rodzinnej; 
•	prowadzenie ośrodka interwencji kryzysowej;
•	prowadzenie i organizowanie placówek opiekuńczo – wychowawczych 
o zasięgu ponadgminnym dla dzieci i młodzieży pozbawionych częściowo lub całkowicie  opieki rodziców, a także tworzenie i wdrażanie programów pomocy dziecku i rodzinie;
•	doradztwo metodyczne dla Ośrodków Pomocy Społecznej i pracowników socjalnych;
•	pomoc w integracji ze środowiskiem osób opuszczających placówki opiekuńczo – wychowawcze, rodziny zastępcze;
•	przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie oraz pokrywanie wydatków związanych z kontynuowaniem nauki osobom opuszczającym placówki opiekuńczo – wychowawcze, rodziny zastępcze;
•	organizowanie opieki w rodzinach zastępczych;
•	podejmowanie innych działań wynikających z rozeznanych potrzeb. 

Zadania zlecone, do których zalicza się m.in.:
•	pomoc uchodźcom; 
•	utworzenie i utrzymanie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie.

3.3.  Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
 
W Powiecie Skarżyskim Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie Centrum zostało powołane Uchwałą Rady Powiatu Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Skarżysku Kamienna z dnia 25 lutego 1999 roku, w sposób formalny działa od 1 kwietnia 1999 r.  
i realizuje zadania w oparciu o Ustawy:  
•	Ustawa o pomocy społecznej z dn. 12 marca 2004 (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.); 
•	Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dn. 27 sierpnia 1997r. (Dz. U. Nr 123 poz. 776)
•	inne akty prawne.

W Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie funkcjonują następujące działy:
Dział Finansowo- Księgowy   
Dział Instytucji Pomocy Społecznej  
Dział  Rodzin Zastępczych  
Dział Organizacyjno-Rehabilitacyjny

Przy PCPR działa od sierpnia 1999r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania 
o Niepełnosprawności powołany Zarządzeniem Starosty Skarżyskiego Nr 20 z dnia 23 lipca 1999 roku. 

3.4. Instytucje pomocy społecznej w Powiecie Skarżyskim.

Tabela Nr 25  Wykaz jednostek i placówek pomocy społecznej w Powiecie 

L.P	Nazwa 	Adres	Telefon	
1.	POWIATOWE CENTRUM 
POMOCY RODZINIE 	Ul. Konarskiego 20
26-110 Skarżysko - Kamienna	2529350, 2529351,
2529352	
2. 	Dom Pomocy Społecznej dla osób psychicznie i przewlekle somatycznie chorych	Ul. Sporna 6
26-110 Skarżysko - kamienna	2515550	
3.	Zespół Placówek Opieki, Wychowania i Interwencji Kryzysowej „Przystań”
W tym: placówka socjalizacyjna, mieszkania chronione, ognisko wychowawcze, hostel dla nieletnich	Ul. Rejowska 53
26-110 Skarżysko - Kamienna	25110512	
4.	Warsztaty Terapii Zajęciowej	Ul. Kościuszki 38
26-110 Skarżysko –Kamienna	2515964	
5.	Warsztaty Terapii Zajęciowej	Ul. Równoległa 23
26-110 Skarżysko - Kamienna	2510306	
6.	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej	Ul. Sikorskiego 19
26-110 Skarżysko - Kamienna	2525035 lub 2525045	
7.	Miejsko - Gminny 
Ośrodek Pomocy Społecznej	Ul. Fabryczna 5
26-130Suchedniów	2543092	
8.	Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej	Ul. Kościelna 2A
26-115 Skarżysko - Kościelne	2714020	
9.	Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej	26-140 Łączna	2548479	
10.	Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej	Ul. Kościuszki 68
26-120 Bliżyn	2541326	
12.	Mieszkania chronione przy Domu Miłosierdzia przy Parafii Matki Bożej Ostrobramskiej	Ul. Wileńska 33
26-110 Skarżysko - Kamienna	2538800	
13.	Noclegownia przy Parafii Matki Bożej Ostrobramskiej	Ul. Wileńska 33
26-110 Skarżysko - Kamienna	2538800	
14.	Dzienny Środowiskowy Dom Samopomocy	Ul. Sikorskiego 19
26-110 Skarżysko - Kamienna	2525055	

3.5. Analiza SWOT – Szanse i zagrożenia

Szanse	Zagrożenia	
1.	korzystne położenie geograficzne i komunikacyjne Powiatu
2.	rozwój systemu edukacji o istniejące zasoby
3.	rosnąca w społeczeństwie świadomość zagrożeń
4.	opieka zdrowotna skierowana na leczenie i profilaktykę
5.	rozwinięta sieć placówek pomocy społecznej
6.	ścisła współpraca z ośrodkami pomocy społecznej w gminach w realizacji zadań pomocy społecznej
7.	wykwalifikowana kadra systemu pomocy społecznej
8.	stałe szkolenia, doskonalenie zawodowe kadry pomocy społecznej
9.	polityka zatrudnienia osób niepełnosprawnych w oparciu o środki PFRON
10.	środki pomocowe z PFRON
11.	tworzenie miejsc pracy
12.	likwidacja barier architektonicznych
13.	rozwój bazy turystycznej i agroturystyki
14.	rozwój stosunków partnerskich z zagranicą
15.	zdrowy styl życia mieszkańców
16.	współpraca między jednostkami samorządowymi i organizacjami pozarządowymi
17.	możliwość korzystania z pomocowych Funduszy Europejskich  
18.	realizacja powiatowych programów

	1.	rosnąca stopa bezrobocia i ubożenie społeczeństwa powodujące wzrost liczby osób ubiegających się o pomoc finansową i rzeczową
2.	zagrożenie wzrostem liczby osób uzależnionych
3.	zarobkowa emigracja ludności
4.	niedofinansowanie nauki, oświaty, kultury, służby zdrowia i pomocy społecznej
5.	negatywne postawy wynikające z zaniku wzorców wychowawczych, brak motywacji młodzieży do kształcenia i atrakcyjnych propozycji zagospodarowania czasu wolnego, rozszerzanie się subkultur i uzależnień, patologii społecznej
6.	upadek dużych zakładów pracy i zwolnienia grupowe
7.	bariery ograniczające podejmowanie pracy: wiek, słaba oferta zatrudnienia dla absolwentów szkół 
8.	pauperyzacja społeczeństwa wynikająca z pogłębiającego się bezrobocia i postępującego zubożenia
9.	postępująca degradacja wartości rodziny
10.	pogłębiający się upadek „kultury pracy”
11.	postępująca apatia i zniechęcenie społeczeństwa
12.	brak postaw prospołecznych
13.	 zagrożenia demograficzne związane z małym przyrostem naturalnym i starzeniem się społeczeństwa
14.	ograniczona liczba miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych
15.	zmniejszenie środków finansowych z PFRON
16.	zły kierunek kształcenia zawodowego osób niepełnosprawnych
17.	brak stabilnych przepisów dotyczących pomocy społecznej w tym brak aktów wykonawczych do obowiązujących przepisów
18.	niski wskaźnik urodzeń mający negatywny wpływ na funkcjonowanie szkół
19.	brak instytucji i kadry zajmującej się profilaktyką i terapią osób uzależnionych od środków odurzających
20.	starzenie się społeczeństwa co rodzi konieczność rozszerzenia infrastruktury o placówki opieki stacjonarnej, usługi opiekuńcze i specjalistyczne
21.	brak ścisłej współpracy pomiędzy jednostkami sfery pomocy społecznej, oświaty, służby zdrowia, sądu, policji
22.	wzrost przestępczości
23.	ograniczone zasoby mieszkaniowe (mieszkalnictwo socjalne i komunalne)
24.	niedofinansowanie oraz przeciążenie pracowników socjalnych ilością zadań

	

3.6. Analiza SWOT – mocne i słabe strony

Mocne strony	Słabe strony	
1.	funkcjonowanie Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie na szczeblu samorządu powiatowego wzajemne poszanowanie wartości kulturowych
2.	dobrze funkcjonujący system organizacyjny miejskich i gminnych ośrodków pomocy społecznej 
3.	wykwalifikowana kadra systemu pomocy społecznej 
4.	dostrzeganie potrzeb osób niepełnosprawnych
5.	obecność zakładów pracy chronionej na terenie Powiatu oferujących miejsca pracy dal osób niepełnosprawnych funkcjonowanie placówki opiekuńczo – wychowawczej i domu pomocy społecznej na terenie Powiatu
6.	rozwój placówek wsparcia dziennego
7.	współpraca z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych
8.	udzielanie pomocy finansowej oraz pracy socjalnej rodzinom zastępczym
9.	poradnictwo specjalistyczne
10.	likwidacja barier architektonicznych, komunikowaniu się i technicznych u indywidualnych wnioskodawców
11.	podstawowa opieka zdrowotna w każdej gminie
12.	funkcjonowanie Centrum Powiadamiania Ratunkowego koordynującego udzielanie pomocy poszkodowanym
13.	dobre zaplecze edukacyjne (rozwinięta sieć szkolnictwa podstawowego i ponadpodstawowego)
14.	modernizacja i systematycznie remontowana baza lokalowa szkół i placówek
15.	kadra pedagogiczna posiadająca odpowiednie kwalifikacje
16.	organizacja szkół ponadgimnazjalnych umożliwiająca wprowadzanie nowych kierunków kształcenia 	1.	 rosnące bezrobocie i ubóstwo
2.	 migracja zarobkowa (czasowa i stała)
3.	 niedostateczna systemowa opieka nad ludźmi starymi
4.	 mała zdolność do podejmowania, przez członków społeczności lokalnej, gotowości w zakresie prowadzenia własnej działalności
5.	 postępująca patologia życia społecznego
6.	 rozpad rodzin spowodowany migracja zarobkową, długotrwałym bezrobociem oraz patologiami
7.	 niedostateczna systemowa opieka nad osobami niepełnosprawnymi 
8.	 likwidacja barier architektonicznych w obiektach użyteczności publicznej
9.	 brak ośrodka szkoleniowo – rehabilitacyjnego dla osób niepełnosprawnych
10. brak pełnego rozeznania liczby osób       niepełnosprawnych 
        11. mała aktywność niepełnosprawnych               bezrobotnych w poszukiwaniu pracy
12. brak na terenie powiatu organizacji       pozarządowej zajmującej się       problematyką pomocy społecznej
13. brak budownictwa komunalnego i       mieszkań socjalnych 
14. niedofinansowanie instytucji       realizujących zadania pomocy       społecznej
15. brak Centrum Wsparcia i Readaptacji  
 Społecznej
16. brak Domu Dziennego Pobytu dla       Osób Starszych
17. słabo rozwinięta sieć wsparcia dla       osób z zaburzeniami psychicznymi
      18. niewystarczająca ilość mieszkań             chronionych
19.	brak rodziny zastępczej pełniącej
funkcję pogotowia rodzinnego
20.	brak zawodowych rodzin zastępczych
21.	brak Rodzinnego Domu Dziecka
22.	ograniczenia finansowe na prowadzenie dodatkowych zajęć rozwijających zainteresowania uczniów
23.	niska świadomość znacznej części rodziców odnośnie kształcenia swoich dzieci
24.	utrudniony dostęp do lekarzy specjalistów i diagnostyki specjalistycznej (odległość, terminy)
25.	zbyt małe w stosunku do potrzeb zabezpieczenie opieki stomatologicznej – zbyt wąski zakres bezpłatnych świadczeń

ROZDZIAŁ IV
Cele strategiczne i operacyjne

Głównym celem na lata 2004-2010 jest doskonalenie systemu pomocy społecznej, oświaty i służby zdrowia w celu stworzenia odpowiednich warunków życia dla rodziny, jej powstania, prawidłowego funkcjonowania i spełniania przez nią wszystkich ważnych społecznie ról. 

CELE STRATEGICZNE
(główne obszary działania)

CELE OPERACYJNE
(główne obszary działania przełożone na konkretny program działania)

STRATEGIE WDRAŻANIA,PROGRAMY

DZIAŁANIE

CELE STRATEGICZNE/ 
CELE OPERACYJNE	STRATEGIE WDRAŻANIA/PROGRAMY	REALIZATORZY / PARTNERZY	TERMIN REALIZACJI	

KAŻDY NIEPEŁNOSPRAWNY MIESZKANIEC POWIATU SKARŻYSKIEGO POWINIEN POSIADĆ POCZUCIE, ŻE JEST PEŁNOPRAWNYM CZŁONKIEM LOKALNEJ SPOŁECZNOŚCI

Cel strategiczny 1	Wyrównywanie szans życiowych osób niepełnosprawnych:
-	zwiększenie dostępu do edukacji, pracy, usług i świadczeń;
-	rozbudzenie społecznej świadomości, wspieranie i kreowanie właściwych postaw społecznych wobec niepełnosprawności;
-	rehabilitacja osób niepełnosprawnych i zapobieganie pogłębiania się niepełnosprawności;
-	wyrównywanie poziomu usług socjalnych, medycznych i innych form wsparcia	
Cel operacyjny 1.1	Likwidacja barier architektonicznych, technicznych i w komunikowaniu się w urzędach, instytucjach świadczących pomoc na rzecz osób niepełnosprawnych, placówkach ogólnodostępnej służby zdrowia oraz placówkach oświaty i pomocy społecznej	Starostwo, PCPR, Jednostki samorządu, PFRON, organizacje pozarządowe 	2004-2010	
Cel operacyjny 1.2	Zorganizowanie powiatowego systemu transportu dla osób niepełnosprawnych.

	Starostwo, PCPR, Jednostki samorządowe, PFRON, prywatni przewoźnicy, organiza-cje pozarządowe	2005-2010	
Cel operacyjny 1.3	Opracowanie Bazy Danych o osobach niepełnosprawnych 	PCPR, Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, ośrodki pomocy społecznej, organizacje pozarządowe działające na rzecz osób niepełnosprawnych	2005-2006	
Cel operacyjny 1.4	Stworzenie możliwości uczenia się i rozwoju każdego dziecka niepełnosprawnego w integracyjnej grupie przedszkolnej i klasie szkolnej (wczesna integracja).	Starostwo, PCPR , Jednostki samorządowe (przedszkola, szkoły z terenu powiatu) 	2005-2010	
Cel operacyjny 1.5	Prowadzenie działań edukacyjnych uczniów oraz rodziców / opiekunów uczniów pełnosprawnych w zakresie rozumienia potrzeb osób niepełnosprawnych i przestrzegania ich praw	Starostwo, PCPR, szkoły, Specjalne Ośrodki Szkolno – Wychowawcze, rodzice/opiekunowie uczniów	2005-2010	
Cel operacyjny 1.6	Organizowanie procesu kształcenia uczniom niepełnosprawnym dostosowanego do indywidualnych  możliwości	Starostwo, szkoły z terenu powiatu, Specjalne Ośrodki szkolno – Wychowawcze	2005-2010	
Cel operacyjny 1.7	Promocja nowoczesnych technologii umożliwiających kształcenie zawodowe osób niepełnosprawnych	Starostwo, szkoły ponadgimnazjalne, Powiatowy Urząd Pracy	2005-2010	
Cel operacyjny 1.8	Powołanie zespołu ds. udzielania pomocy organizacyjno-prawnej osobom niepełnosprawnym w sprawach przystosowania mieszkań.
	Starostwo, PCPR, Społeczna Powiatowa Rada ds. Osób Niepełnosprawnych	2005	
Cel operacyjny 1.9	Zwiększenie  w Powiecie Skarżyskim puli mieszkań chronionych dla osób niepełnosprawnych
	Starostwo, PCPR, Ministerstwo Polityki Społecznej, Jednostki samorządowe, organizacje pozarządowe	2005-2010	
Cel operacyjny 1.10	Stworzenie możliwości pracy dla osób niepełnosprawnych w każdej gminie Powiatu Skarżyskiego, zwalczanie dyskryminacji osób niepełnosprawnych na rynku pracy
	Starostwo, Jednostki samorządowe, zakłady pracy, prywatni przedsiębiorcy, Powiatowy Urząd Pracy	2005-2010	
Cel operacyjny 1.11	Stworzenie możliwości korzystania z rehabilitacji i opieki zdrowotnej przez osoby niepełnosprawne.
	PCPR, jednostki służby zdrowia, organizatorzy turnusów rehabilitacyjnych	2004-2010	
Cel operacyjny 1.12	Zorganizowanie systemu działań wspierających dla osób niepełnosprawnych i ich rodzin.
	PCPR, ośrodki pomocy społecznej, organizacje pozarządowe 	2004-2010	
Cel operacyjny 1.13	Stworzenie możliwości aktywnego udziału osób niepełnosprawnych w życiu lokalnej społeczności.
	PCPR, organizacje pozarządowe działające na rzecz osób niepełnosprawnych, Powiatowa Społeczna Rada ds. Osób Niepełnosprawnych	2005-2010	
Cel operacyjny 1.14	Uruchomienie Dziennego Domu Pobytu dla Osób Starszych	PCPR, PFRON, Świętokrzyski Urząd Wojewódzki, Urząd Marszałkowski, organizacje pozarządowe	2005-2007	
Cel operacyjny 1.15	Opracowanie i rozpowszechnianie informacji o prawach i uprawnieniach osób niepełnosprawnych 	PCPR, PFRON, media, sponsorzy	2004-2010	

KAŻDA RODZINAW POWIECIE SKARŻYSKIM  POWINNA POSIADĆ PEWNOŚĆ, ŻE MOŻE LICZYĆ NA POMOC W SYTUACJACH TRUDNYCH DZIĘKI  SKUTECZNEMU SYSTEMOWI UDZIELANIA POMOCY DZIECIOM, MŁODZIEŻY I RODZINIE
	
Cel strategiczny 2	Wsparcie rodzin (Opieka nad dzieckiem i rodziną)	
Cel operacyjny 2.1	Zapewnienie profesjonalnej pomocy w postaci poradnictwa specjalistycznego rodzinom dotkniętym skutkami patologii społecznej 	PCPR, ośrodki pomocy społecznej, sąd, Komisje ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Ośrodek Profilaktyki, Leczenia i Terapii Uzależnień	2005-2010	
Cel operacyjny 2.2	Utworzenie Centrum Socjalizacji i Resocjalizacji na bazie istniejącej świetlicy środowiskowej „POMOCNA DŁOŃ” z uwzględnieniem Punktu mediacji, Punktu Poradnictwa Rodzinnego 	Starostwo Powiatowe, PCPR, TPD – Świętokrzyski Odział Regionalny,  Jednostki samorządowe, Komisja ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Komenda Powiatowa Policji, Polskie Centrum Mediacji, Krajowy Komitet Resocjalizacyjny, Świętokrzyski Urząd Wojewódzki, media, sponsorzy 	2004- 2010	
Cel operacyjny 2.3	Stworzenie systemu pomocy psychologiczno-pedagogicznej rodzinie. 	PCPR, ośrodki pomocy społecznej, Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna, organizacje pozarządowe działające na rzecz rodzin	2005-2010	
Cel operacyjny 2.4	Uruchomienie szkoły dla rodziców 	PCPR, Jednostki samorządowe, organizacje pozarządowe, Komisje ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
	2005-2010	
Cel operacyjny 2.5	Stworzenie odpowiednich warunków do życia i rozwoju dzieciom i młodzieży pozbawionych opieki rodzin naturalnych.	Starostwo, PCPR, Sąd Rejonowy – Wydział Rodzinny i Nieletnich, rodzice zastępczy, rodzice naturalni	2004-2010	
Cel operacyjny 2.6	Tworzenie rodzinnej opieki zastępczej – rodziny wielodzietne, specjalistyczne, pogotowia rodzinne oraz Rodzinnego Domu Dziecka na terenie Powiatu Skarżyskiego 	Starostwo Powiatowe, PCPR, Sąd – Wydział rodzinny i Nieletnich, Ośrodek Adopcyjno – Opiekuńczy, Ogólnopolska Akcja „Szukam domu”	2004-2010	
Cel operacyjny 2.7	Utworzenie bazy danych kandydatów na rodziców zastępczych 	PCPR, Ośrodek Adopcyjno – Opiekuńczy 	2004-2010	
Cel operacyjny 2.8	Współdziałanie w tworzeniu  bazy ośrodków wsparcia dziennego 	Starostwo, PCPR, Świętokrzyski Urząd Wojewódzki, Jednostki samorządowe, organizacje pozarządowe  	2005-2010	
Cel operacyjny 2.9	Edukacja publiczna – informowanie społeczeństwa o możliwościach szukania pomocy psychospołecznej i prawnej w zakresie profilaktyki antyalkoholowej i antynarkotykowej poprzez rozpowszechnianie ulotek, plakatów, informatorów, zamieszczanie informacji w lokalnej prasie, radio, telewizji	Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej, Starostwo, PCPR, jednostki samorządowe, organizacje pozarządowe 	2005-2010	
Cel operacyjny 2.10	Uruchomienie bezpłatnej infolinii dla osób dotkniętych przemocą, uzależnieniami, bezdomnością, itp. – Telefon zaufania	Starostwo Powiatowe, PCPR, operatorzy sieci telefonicznych, ośrodki pomocy społecznej	2005-2010	
Cel operacyjny 2.11	Profilaktyka zdrowotna dla uczniów – tworzenie gabinetów lekarskich i pielęgniarskich w szkołach	Jednostki samorządowe, placówki służby zdrowia, placówki edukacyjne, 	2005-2010	
Cel operacyjny 2.12	Organizowanie i prowadzenie na terenie szkół i placówek oświatowo – wychowawczych programów profilaktyczno – wychowawczych dla dzieci i młodzieży	Starostwo Powiatowe, PCPR, szkoły i placówki oświatowe, jednostki samorządowe, Powiatowa Komenda Policji 	2004-2010	
Cel operacyjny 2.13	Utworzenie poradni leczenia uzależnionych od środków odurzających w ramach istniejących struktur medycznych	Starostwo Powiatowe, PCPR, jednostki samorządowe, Świętokrzyski Urząd Wojewódzki 	2005-2010	
Cel operacyjny 2.14	Ograniczenie zjawiska wykluczenia zawodowego; przygotowanie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym i zawodowym oraz osób niepełnosprawnych do wejścia na rynek pracy oraz utrzymania zatrudnienia – utworzenie Centrum Readaptacji Społecznej	Starostwo Powiatowe, Powiatowy Urząd Pracy, PCPR, PFRON, jednostki samorządowe, Świętokrzyski Urząd Wojewódzki, Pracodawcy	2004-2010	
Cel operacyjny 2.15	Ograniczenie zjawiska długotrwałego bezrobocia i jego przyczyn poprzez wsparcie osób bezrobotnych i długotrwale bezrobotnych w zakresie reintegracji zawodowej oraz wsparcie dla otoczenia tych osób	Powiatowy Urząd Pracy, Starostwo Powiatowe, PCPR, PFRON, jednostki samorządowe, pracodawcy	2004-2010	

Źródło: Opracowanie własne Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Skarżysku - Kamiennej

ZAKOŃCZENIE

	Organizacja systemu pomocy społecznej w Powiecie Skarżyskim jest dostosowana do potrzeb społecznych. Planowane sposoby ich zaspakajania są kontynuacją istniejącego już systemu wsparcia lub tworzą możliwość jego uzupełnienia o nowe rozwiązania. Cele strategiczne oraz operacyjne sformułowane zostały w oparciu o analizę systemu pomocy społecznej, edukacji, ochrony zdrowia oraz sytuacji na lokalnym rynku pracy. 
Celem strategii jest przedstawienie bilansu korzystnych i niekorzystnych cech społecznych regionu a na ich podstawie identyfikacja barier i przeszkód oraz opracowanie dokumentu, dzięki któremu możliwe będzie sprawne i racjonalne organizowanie działań, zmierzających do rozwiązania problemów społecznych w powiecie ełckim, między innymi przez wprowadzanie programów służących realizacji zadań pomocy społecznej. 
Podstawą przedstawionej strategii jest maksymalne wykorzystanie istniejących  zasobów i potencjału. Mieszkańcy powiatu – odbiorcy i adresaci strategii maja możliwość  znalezienia się w strefie pozbawionej zagrożeń. Dla bezpieczeństwa socjalnego wymagane jest stworzenia jednak takiego systemu zaspokajania potrzeb społecznych, który szybko reaguje na zmiany 
i adaptuje się do stale zmieniających się warunków społecznych. Stworzenie takiego systemu jest możliwe poprzez opracowanie narzędzi pracy, które: 
- są wspólne dla wszystkich podmiotów realizujących zadania polityki społecznej, 
- umożliwiają działania w oparciu o te narzędzia w każdej, zmieniającej się sytuacji społecznej, 
- służą nie tylko podejmowaniu działań, ale również monitorowaniu skuteczności tego, co już jest realizowane. 
Przedstawiona strategia rozwiązywania problemów społecznych kieruje się zasadą  określania potrzeb przez samych zainteresowanych, pozostawia swobodę w ich zaspokajaniu, włączając instytucje dopiero w momencie, gdy rozwiązanie problemów przez samych mieszkańców nie jest już możliwe. Promocji podlega więc oddolna inicjatywa społeczna, czyli aktywność obywatelska przejawiająca się w funkcjonowaniu szeroko pojętych organizacji pozarządowych i grup nieformalnych. Strategia ukazuje możliwości uruchamiania 
i wykorzystywania różnorodnych zasobów społeczności lokalnej w rozwiązywaniu problemów społecznych m.in. poprzez: 
- tworzenie strategii wieloletnich - umożliwiających "dojrzewanie" inicjatyw obywatelskich do poszczególnych zadań, 
- budowanie strategii w oparciu o oczekiwane efekty - umożliwiając inicjatywom społecznym wybór metod i technik rozwiązywania problemów, 
Strategia przewiduje stopniowe przejście od systemu ratownictwa do systemowego rozwiązywania problemów społecznych i ich zapobiegania. Współpraca wszystkich podmiotów funkcjonujących w obszarach polityki społecznej jest niezbędna jako warunek skuteczności 
i trwałości prowadzonych działań. Zgodnie z proponowaną strategią - współpraca ta powinna odbywać się przy zachowaniu zasady równości wszystkich podmiotów. 
Sposobem na osiągnięcie efektywności i trwałości w realizowaniu strategii, minimalizowania i likwidacji obszarów zagrożeń bezpieczeństwa socjalnego jest partnerstwo - rozumiane jako współdziałanie równych podmiotów, oparte o rzeczywiste problemy. Podkreśla się wzrost roli organizacji pozarządowych przy jasno określonych zasadach ich finansowania 
i zastosowaniu narzędzi służących ewaluacji. Współpraca z organizacjami pozarządowymi podlega od paru lat procesowi ustawicznego rozwoju. Zwiększa się rola tego sektora w życiu społecznym, zauważalna jest też coraz większa dojrzałość w działalności wielu organizacji. 
Wraz z reformą administracyjną kraju i powstaniem nowych struktur przypisano pomocy społecznej wiele nowych zadań, które dotąd pozostawały w zainteresowaniu innych resortów. Od 1999 r. pomoc społeczna przejęła rodziny zastępcze, a od roku 2000 cały system opieki nad dzieckiem i rodziną. Oznacza to, że nowa rola pomocy społecznej nie ogranicza się tylko do działań ratowniczych, ale stanowi wachlarz oddziaływań o charakterze profilaktycznym, doradczym i wspierającym. 
Działania pomocy społecznej na rzecz rozwiązywania problemów społecznych mają (ogólnie rzecz biorąc) dwojaki charakter: pomocy środowiskowej i pomocy instytucjonalnej. Tak też zlokalizowana jest infrastruktura pomocy społecznej skoncentrowana na pracy 
w środowisku i w instytucjach. 
Podstawowym przesłaniem strategii rozwiązywania problemów społecznych jest stworzenie systemu, który w miarę możliwości pozwoliłby zapewnić bezpieczeństwo socjalno-bytowe mieszkańcom powiatu. Opracowana strategia winna być dokumentem bazowym przy konstruowaniu programów operacyjnych i projektów określających sposób oraz metody realizacji zamierzonych przedsięwzięć.
Poprzez realizację tego typu programów będzie można osiągnąć wyznaczone cele strategiczne i operacyjne. Programy te zawsze mają charakter ogólnych zarysów działań, bez szczegółowych rozstrzygnięć, terminarzy, budżetów. Uszczegółowienie programów strategicznych następuje dopiero na poziomie taktycznym i operacyjnym, czyli w fazie wdrażania.

Wykaz tabel

Wyszczególnienie	Tytuł	Strona	
Tabela Nr 1	Powierzchnia i ludność Powiatu Skarżyskiego w latach 
2002-2003	5	
Tabela Nr 2	Powierzchnia, ludność i gęstość zaludnienia w Powiecie Skarżyskim w 2002 roku	6	
Tabela Nr 3	Rodziny z dziećmi w gospodarstwach domowych według liczby dzieci do lat 24 pozostających na utrzymaniu w poszczególnych gminach Powiatu Skarżyskiego w roku 2002	7	
Tabela Nr 4	Liczba uczniów w szkołach niepublicznych w latach 2002 – 2003	8	
Tabela Nr 5	Liczba uczniów w szkołach ponadgimnazjalnych publicznych w latach 2002-2003	9	
Tabela Nr 6	Liczba i typ rodzin objętych pomocą ze strony ośrodków pomocy społecznej w poszczególnych gminach w latach 2002 - 2003	12	
Tabela Nr 7	Powody ubiegania się oświadczenie z pomocy społecznej na terenie Powiatu Skarżyskiego w latach 2002 – 2003	13	
Tabela Nr 8	Bezrobotni według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu Skarżyska – Kamiennej (stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003) 	15	
Tabela Nr 9	Bezrobotni według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu Skarżyska – Kościelnego (stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003	16	
Tabela Nr 10	Bezrobotni według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu Suchedniowa (stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003	17	
Tabela Nr 11	Bezrobotni według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu Łącznej (stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003	19	
Tabela Nr 12	Bezrobotni według wieku, wykształcenia i stażu pracy z terenu Bliżyna (stan na dzień 31.12.2002 i 31.12.2003	20	
Tabela Nr 13	Liczba rodzin zastępczych na terenie Powiatu Skarżyskiego – stan na dzień 31.12.2002r.	23	
Tabela Nr 14	Rodziny zastępcze spokrewnione i niespokrewnione z dzieckiem oraz ilość umieszczonych w rodzinie dzieci (stan na 31.12.2003r)	24	
Tabela Nr 15	Rodzice zastępczy według wieku	24	
Tabela Nr 16	Dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych według wieku	25	
Tabela Nr 17	Liczba i cel przyjętych wniosków o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności	27	
Tabela Nr 18	Dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych w roku 2003	29	
Tabela Nr 19	Realizacja likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych w roku 2003	30	
Tabela Nr 20	Podział wnioskodawców ze względu na wiek i miejsce zamieszkania	30	
Tabela Nr 21	Dofinansowanie zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze w roku 2003	31	
Tabela Nr 22	Kwota świadczeń udzielanych w ramach zadań własnych w poszczególnych gminach w latach 2002-2003	36	
Tabela Nr 23	Kwota świadczeń udzielanych w ramach zadań zleconych w poszczególnych gminach w latach 2002-2003	37	
Tabela Nr 24	Wydatki z budżetu Powiatu na pomoc społeczna w latach 2002 - 2003	38	
Tabela Nr 25	Wykaz jednostek i placówek pomocy społecznej w Powiecie	42	

Wykaz wykresów

Wyszczególnienie	Tytuł	Strona	
Wykres nr 1	Liczba absolwentów w Powiecie Skarżyskim szkół ponadgimnazjalnych w roku 2002	7	
Wykres nr 2	Rodzice zastępczy według wieku	24	
Wykres nr 3	Dzieci umieszczone w rodzinach zastępczych ze względu na wiek	25	
Wykres nr 4	Liczba rodzin korzystających z pomocy finansowej w latach 2002-2003 z tytułu ochrony macierzyństwa w poszczególnych gminach	33	
Wykres nr 5	Liczba rodzin korzystających z systemu pomocy społecznej z powodu trudności w przystosowaniu się do życia po opuszczeniu zakładu karnego w poszczególnych gminach w latach 2002-2003	35